Rokitnik – co to za roślina i jak zrobić herbatę z rokitnikiem
Rokitnik zwyczajny to ciernisty krzew o srebrzystych liściach i drobnych, pomarańczowych owocach, które oblepiają gałęzie od września. Owoce są bardzo kwaśne, z cytrusowo-cierpką nutą, i właśnie dlatego tak dobrze sprawdzają się w kubku. Herbatę z rokitnikiem zrobisz na trzy sposoby: z suszonych owoców parzonych jak herbata owocowa, ze świeżych lub mrożonych owoców rozgniecionych z miodem albo z domowego syropu. Poniżej wszystkie trzy metody, przepisy podpatrzone w Rosji i Niemczech, a na koniec herbaty i yerba mate z rokitnikiem z naszej oferty.
Rokitnik zwyczajny – co to za roślina?
Rokitnik zwyczajny (Hippophae rhamnoides) to roślina z rodziny oliwnikowatych. Rośnie jako gęsty, kolczasty krzew albo niewielkie drzewo o wąskich, srebrzystych liściach. W naturze rośnie w Europie i Azji, od wybrzeży Atlantyku po Chiny i Mongolię. W Polsce najłatwiej spotkać go dziko na wydmach i skarpach nad Bałtykiem, rośnie też w Pieninach i w dolinach rzek, a coraz częściej w przydomowych ogrodach.
To typowa roślina pionierska. Rozbudowane korzenie i liczne odrosty korzeniowe trzymają piasek wydm i osypujące się skarpy, a dzięki współpracy z bakteriami żyjącymi w korzeniach rokitnik sam przyswaja azot z powietrza. Znosi silne mrozy, suszę, zasolenie i zanieczyszczone powietrze, dlatego sadzi się go przy rekultywacji zniszczonych terenów i w miejskiej zieleni.
Ciekawostka dotyczy nazwy. Według popularnej legendy łacińskie Hippophae pochodzi od greckich słów „hippos” (koń) i „phaos” (blask), bo starożytni Grecy mieli karmić konie liśćmi rokitnika, żeby ich sierść lśniła.
Rokitnik jest rośliną dwupienną: osobno rosną krzewy męskie i żeńskie. Owoce zawiązują tylko żeńskie, i to pod warunkiem, że w pobliżu rośnie przynajmniej jeden męski. Dlatego samotny krzak w ogrodzie potrafi latami nie dać ani jednego owocu.
Owoce rokitnika – jak smakują i kiedy je zbierać?
Owoce rokitnika to małe, okrągłe lub lekko owalne jagody w intensywnie pomarańczowym kolorze. Na surowo są tak kwaśne, że mało kto je je prosto z krzaka. W herbacie ta kwasowość zamienia się w zaletę: działa jak cytryna, a do tego wnosi owocowy, lekko żywiczny zapach.
Owoce dojrzewają zwykle od września do października. Gotowe do zbioru są wtedy, gdy mają pełny, pomarańczowy kolor. Sam zbiór to wyzwanie: gałęzie są gęsto pokryte cierniami, a dojrzałe owoce pękają przy mocniejszym ściśnięciu. Ogrodnicy radzą sobie sprytnie – ścinają fragmenty pędów z owocami, wkładają je na kilka godzin do zamrażarki, a potem strząsają zamrożone jagody do miski. Wielu zbieraczy czeka do pierwszych przymrozków, licząc na łagodniejszy smak.
Owoce są jadalne na surowo, ale przez wysoką kwasowość i mało cukru zwykle trafiają do przetworów. Jeśli nie masz krzewu pod ręką, sięgnij po mrożone owoce albo po gotowy susz. Do herbaty sprawdzą się tak samo dobrze.
Herbata z rokitnikiem – jak ją zrobić?
Z suszonych owoców
Najprostsza wersja. Łyżeczkę suszonych owoców rokitnika wsyp do zaparzacza, zalej szklanką (ok. 200 ml) wrzątku i parz pod przykryciem około 10 minut. Susz sam w sobie jest dość cierpki, dlatego najczęściej łączy się go z innymi owocami – dziką różą, aronią, jabłkiem albo hibiskusem. Tak skomponowane są gotowe mieszanki, o których piszemy niżej.
Ze świeżych lub mrożonych owoców
Do kubka wsyp 2 łyżki owoców i rozgnieć je łyżką albo tłuczkiem z łyżeczką miodu. Zalej gorącą, ale nie wrzącą wodą albo świeżo zaparzoną herbatą, wymieszaj i odczekaj kilka minut. Jeśli nie lubisz pestek w kubku, przelej napój przez sitko. Kiedy najlepiej dodać miód, żeby nie stracił aromatu, wyjaśniamy we wpisie miód do herbaty – kiedy go dodać i w jakiej temperaturze.
Z domowego syropu rokitnikowego
Syrop rokitnikowy to wygodny zapas na całą jesień. Rozmrożone lub świeże owoce zmiksuj blenderem, przetrzyj przez sito, żeby pozbyć się pestek i skórek, i wymieszaj z miodem lub cukrem do smaku. Trzymaj go w lodówce w zakręconym słoiku i zużyj w ciągu kilku dni. Na kubek herbaty wystarczą 1–2 łyżki.
Herbata z rokitnikiem po rosyjsku i po niemiecku
Rosja: rokitnikowa herbata z pomarańczą
W Rosji „obliepichowyj czaj”, czyli herbata z rokitnikiem, często trafia do menu restauracji. Przygotowuje się ją z bazy: owoce rokitnika miksuje się z pomarańczą i przyprawami, przeciera przez sito i rozcieńcza gorącą wodą. Nasza wersja na ok. 8–10 kubków:
- 300 g mrożonych owoców rokitnika (rozmrożonych),
- 2 pomarańcze bez skórki,
- łyżeczka cynamonu,
- 1,5–2 cm świeżego imbiru,
- do podania: miód, plaster pomarańczy, goździk.
Owoce, pomarańcze i przyprawy zmiksuj na gładką masę i przetrzyj przez sito. Na kubek daj 1 część bazy i 2–4 części gorącej wody albo mocnej czarnej herbaty. Na koniec dodaj miód, plaster pomarańczy i goździk. Resztę bazy trzymaj w lodówce.
Niemcy: Sanddorn z wybrzeża
W Niemczech rokitnik, czyli Sanddorn, jest najbardziej rozpowszechniony na wybrzeżach Morza Północnego i Bałtyku. Uprawia się go też w Meklemburgii-Pomorzu Przednim, Brandenburgii i Saksonii-Anhalt. Robi się z niego soki, syropy, dżemy, cukierki, likiery i herbatę – klasycznie łyżeczkę suszonych owoców na 200 ml wrzątku, parzoną pod przykryciem 10 minut.
Nasza jesienna wersja: zaparz herbatę DZIKA OWOCOWA RADOŚĆ, odczekaj kilka minut i dodaj łyżkę syropu rokitnikowego. Leśna, lekko cierpka mieszanka dostaje wyraźną, cytrusową kwasowość, która przełamuje słodycz syropu.
Polska jesień: rokitnik z pigwowcem
Jeśli masz w spiżarni syrop z pigwowca, połącz go z rokitnikiem. Zaparz Herbalance, w której jest już owoc pigwy i rokitnika, a do kubka dodaj łyżeczkę syropu z pigwowca. Przepis na syrop znajdziesz we wpisie pigwowiec do herbaty i yerba mate.
Przetwory z rokitnika i przechowywanie owoców
Rokitnik od dawna trafia do spiżarni. Najpopularniejsze domowe przetwory to:
- sok z rokitnika – najlepiej z miodem, który łagodzi kwasowość,
- dżem z rokitnikiem i jabłkami – jabłka dodają słodyczy i gęstości,
- syrop rokitnikowy do herbaty, deserów i lemoniad,
- konfitury, dodatek do ciast i kruszonek,
- nalewki i wino rokitnikowe – owoce macerują się w alkoholu przez kilka tygodni.
Z miąższu i nasion tłoczy się też olej rokitnikowy o intensywnie pomarańczowym kolorze. Spotkasz go jako dodatek do potraw i w kosmetykach.
Świeże owoce szybko się psują, więc zaraz po zbiorze trzeba je zabezpieczyć. Najprościej zamrozić je w porcjach – mrożone sypią się luzem i od razu nadają się do kubka. Owoce możesz też wysuszyć w niskiej temperaturze, w suszarce albo w uchylonym piekarniku, a soki pasteryzować. Gotowy susz trzymaj w szczelnym słoiku, z dala od światła i wilgoci.
Herbaty i yerba mate z rokitnikiem w naszej ofercie
Rokitnik znajdziesz u nas w gotowych mieszankach, w których jego kwasowość jest zrównoważona innymi owocami i ziołami.
Herbata owocowa DZIKA OWOCOWA RADOŚĆ (Mojo Tea, 50 g)
Owocowa mieszanka o leśnym charakterze: aronia (45%), owoc róży (27%), hibiskus (16%), płatki róży (4%), owoc rokitnika (2%) i jagoda (2%). Rokitnik dodaje jej kwaskowej, cytrusowej nuty. Parzenie: łyżeczka suszu na 200–250 ml wody o temperaturze 96°C, 10–15 minut pod przykryciem. To herbata bez kofeiny, dobra na jesienne wieczory.
Zobacz herbatę DZIKA OWOCOWA RADOŚĆ
Herbata ziołowa Herbalance (Zioła z Chaty, 100 g)
Ziołowo-owocowa kompozycja: werbena cytrynowa, owoc kopru włoskiego, owoc pigwy, owoc dzikiej róży, owoc rokitnika, liść pokrzywy, owoc derenia i liść szałwii. Napar jest lekko cytrusowy dzięki werbenie, a pigwa i rokitnik dodają mu owocowej kwasowości. Parzenie: łyżeczka suszu, woda o temperaturze 85–95°C, ok. 10–15 minut pod przykryciem.
Yerba Mate Mateine Espino Amarillo (50 g, 500 g i doypack 500 g)
Paragwajska yerba mate (94%) z dodatkiem owocu rokitnika (1%), jabłka, nasion chia, mięty i naturalnego aromatu. Rokitnik i jabłko nadają jej owocowy charakter, a mięta dodaje świeżości. Przygotowanie: wsyp 20 g suszu do naczynia o pojemności ok. 200 ml, przechyl je, żeby susz ułożył się na ukos, włóż bombillę w wolną przestrzeń i zalej wodą o temperaturze 70–80°C. Po 3–5 minutach możesz pić, a susz zalewać wielokrotnie. Latem ta sama yerba sprawdza się na zimno, jako tereré z wodą z lodem.
Jeśli pijesz ją codziennie, wybierz większe opakowanie: Mateine Espino Amarillo w doypacku 500 g.
Więcej o samej roślinie przeczytasz na stronie rokitnik zwyczajny, a inne owocowe mieszanki znajdziesz w kategorii herbaty owocowe.
Pomysł na cały dzień z rokitnikiem: rano Mateine Espino Amarillo z kolekcji yerba mate smakowych, wieczorem kubek DZIKIEJ OWOCOWEJ RADOŚCI albo Herbalance, obie bez kofeiny.
Rokitnik w ogrodzie – jak go uprawiać?
Rokitnik to krzew użytkowy i ozdobny jednocześnie. Pomarańczowe owoce oblepiają gałęzie od końca lata aż do zimy, a jesienią i zimą są pokarmem dla ptaków. Jeśli chcesz mieć własne owoce do herbaty, zapamiętaj kilka zasad:
- Stanowisko: pełne słońce – im więcej światła, tym obficiej owocuje.
- Gleba: lekka, piaszczysta i przepuszczalna. Rokitnik znosi ubogie i zasolone podłoże, nie lubi za to mokrej, ciężkiej ziemi.
- Termin sadzenia: wczesna wiosna albo jesień, sadzonki w odstępach 2–4 m.
- Krzewy męskie i żeńskie: na 3–5 krzewów żeńskich posadź co najmniej jeden męski. Pyłek roznosi wiatr, więc męski krzew dobrze jest posadzić od strony, z której najczęściej wieje.
- Nawożenie: zwykle zbędne, bo rokitnik sam przyswaja azot z powietrza. Nadmiar nawozu azotowego może mu zaszkodzić.
- Pielęgnacja: podlewanie głównie w czasie długiej suszy i lekkie cięcie prześwietlające pod koniec zimy lub wczesną wiosną. Starsze, zagęszczone pędy usuwaj co jakiś czas.
- Odrosty: zostaw miejsce wokół krzewu, bo rokitnik chętnie wypuszcza odrosty korzeniowe.
Cierpliwości – młode krzewy zaczynają kwitnąć i owocować zwykle w trzecim lub czwartym roku po posadzeniu.
Najczęstsze pytania o herbatę z rokitnikiem
Jak smakuje herbata z rokitnikiem?
Kwaśno, owocowo i lekko cierpko, z nutą przypominającą cytrusy. Sam rokitnik jest wyrazisty, dlatego najlepiej smakuje z miodem, pomarańczą, jabłkiem albo w mieszance z innymi owocami.
Czy owoce rokitnika można zalać wrzątkiem?
Susz – tak, tak samo jak herbatę owocową. Przy świeżych lub mrożonych owocach z miodem lepiej użyć gorącej, ale nie wrzącej wody, bo miód we wrzątku traci aromat.
Czy z rokitnika da się zrobić napój na zimno?
Tak. Syrop rokitnikowy z wodą gazowaną, lodem i miętą daje orzeźwiającą lemoniadę, a Mateine Espino Amarillo możesz przygotować jako tereré, zalewając susz wodą z lodem.
Czym różni się rokitnik świeży od suszonego?
Świeże i mrożone owoce są soczyste i mocno kwaśne, nadają się do rozgniatania w kubku, na syrop i sok. Susz ma bardziej skoncentrowany, lekko cierpki smak i parzy się go jak herbatę owocową. Gotowe przetwory, np. soki i konfitury, bywają dosładzane, więc sprawdzaj etykietę. Każda forma ma swoje miejsce w kuchni i spokojnie możesz je łączyć.
Którą herbatę z rokitnikiem wybrać?
DZIKA OWOCOWA RADOŚĆ to owocowa herbata bez kofeiny dla całej rodziny. Herbalance to ziołowo-owocowy napar na spokojny wieczór. Mateine Espino Amarillo wybierz, jeśli pijesz yerba mate i lubisz owocowe dodatki – jest w opakowaniu 50 g, 500 g i w doypacku 500 g. Jeśli nie wiesz, co wybrać, napisz do nas, chętnie doradzimy.
Sięgnij po gotowe mieszanki z rokitnikiem albo dobierz bazę do domowego syropu.
