? Yerba mate Pajarito w skrócie
- Pajarito jest paragwajską marką yerba mate produkowaną od 1956 roku.
- Producentem jest firma Lauro Raatz S.A. z Bella Vista w departamencie Itapúa.
- Nazwa „Pajarito” oznacza po hiszpańsku „ptaszek”. Według historii firmy nazwę zaproponował jeden z pracowników plantacji.
- Charakterystyczne biało-czerwono-niebieskie opakowanie z logo ptaszka pojawiło się w 1971 roku.
- Klasyczna Pajarito ma intensywny, dymny, gorzki i wyraźnie paragwajski profil smakowy.
- Liście przeznaczone do produkcji są zbierane zimą, najczęściej od maja do sierpnia.
- Susz dojrzewa w magazynach przez około 20–24 miesiące.
- Marka oferuje yerbę tradycyjną, Suave, Selección Especial, Premium, Orgánica oraz mieszanki z miętą, cytryną, burrito, cedrónem i boldo.
- Pajarito produkuje także mate cocido w saszetkach, mate cocido instant oraz wersję tostowaną.
- Według producenta marka posiada dystrybutorów w ponad 19 krajach, w tym w Polsce.
? Historia yerba mate Pajarito – od małego sklepu do eksportowej marki
Historia Pajarito rozpoczęła się w 1956 roku w Bella Vista w departamencie Itapúa. Na terenach, na których znajdowały się wcześniej plantacje Gustavo Raatza, jego syn Lauro Raatz wraz z żoną Sarą Ulbrich rozpoczęli produkcję i sprzedaż yerba mate.
Początkowo wytwarzano przede wszystkim yerbę canchada, czyli wstępnie wysuszony i rozdrobniony surowiec. Sprzedawano ją luzem w niewielkim rodzinnym sklepie, w którym oferowano również słodycze dla uczniów szkoły znajdującej się po drugiej stronie ulicy.
1958 – rozpoczęcie ręcznego pakowania
W 1958 roku Pajarito zaczęła sprzedawać yerbę w paczkach. Początkowo przygotowywano około 300 opakowań dziennie. Susz wsypywano ręcznie do papierowych torebek z papieru kraftowego, na których nazwę marki nanoszono czerwoną farbą.
Przy pakowaniu pracowało około 25 kobiet, a zespołem kierowała Sara Ulbrich. Ten etap rozwoju firmy jest dobrze udokumentowany w oficjalnej historii marki.
1970–1971 – opakowanie z ptaszkiem
W 1970 roku zamówiono pierwszą maszynę pakującą. Rok później pojawiło się nowe białe opakowanie z czerwonymi i niebieskimi elementami oraz charakterystycznym logo przedstawiającym małego ptaszka. Mimo zakupu maszyny część pracy przy pakowaniu nadal wykonywano ręcznie.
To właśnie opakowanie w barwach kojarzonych z flagą Paragwaju stało się jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów marki Pajarito.
1975–1976 – ekspansja na rynek paragwajski
W 1975 roku firma rozpoczęła sprzedaż yerba mate w workach o masie 50 kg do menonickich spółdzielni działających w regionie Chaco. W sierpniu 1976 roku pierwsze paczki Pajarito przeznaczone do sprzedaży detalicznej trafiły do Asunción.
1985 – początek eksportu
W październiku 1985 roku Pajarito rozpoczęła eksport swoich produktów. Pierwszym zagranicznym kierunkiem był Tajwan, dokąd yerbę wysyłano w drewnianych skrzyniach. Kolejne dostawy skierowano do społeczności menonickiej w Kanadzie.
1988 – pierwsza paragwajska yerba w saszetkach
W 1988 roku przedsiębiorstwo zakupiło maszynę przeznaczoną do pakowania mate cocido w saszetki. Według oficjalnej historii producenta Lauro Raatz S.A. była pierwszą paragwajską firmą, która zaczęła oferować yerba mate w takiej formie.
1993–1998 – nowy zakład i kolejne produkty
23 października 1993 roku przedsiębiorstwo zostało formalnie przekształcone w spółkę akcyjną Lauro Raatz S.A. W tym samym roku powstała nowa suszarnia typu barbacuá. W odpowiedzi na rosnące zapotrzebowanie firma zaczęła nie tylko uprawiać własny surowiec, ale również skupować świeże liście i yerbę canchada.
W 1995 roku otwarto rozbudowaną infrastrukturę przemysłową wyposażoną w nowe urządzenia. Rok później Pajarito rozpoczęła produkcję yerba mate z dodatkiem paragwajskich ziół, a w 1998 roku wprowadziła rozpuszczalne mate cocido.
Rozwój marki w XXI wieku
W 2000 roku Lauro Raatz otrzymał wyróżnienie paragwajskiego stowarzyszenia ADEC. W tym samym roku firma uczestniczyła w światowej wystawie Expo w Hanowerze, a w 2001 roku rozpoczęła eksport rozpuszczalnego mate cocido do Japonii.
W 2003 roku rozpoczęto rozwijanie plantacji ekologicznej, a w 2012 roku oficjalnie zaprezentowano Pajarito Orgánica. W 2005 roku przedsiębiorstwo otrzymało wyróżnienie The Bizz Awards, natomiast w 2015 roku Sudameris Bank przyznał mu tytuł eksportera roku.
Według informacji zamieszczonych przez producenta Pajarito, firma, która zaczynała od ręcznego przygotowywania około 300 paczek dziennie, rozwinęła zdolność produkcyjną do około 15 000 paczek dziennie.
? Jak powstaje yerba mate Pajarito?
Proces produkcji Pajarito rozpoczyna się w szkółkach. Nasiona ostrokrzewu paragwajskiego wysiewane są do rozsadników, w których młode rośliny pozostają przez około rok. Następnie sadzonki przenosi się na docelowe plantacje.
Przed pierwszym zbiorem rośliny rosną przez około 5–7 lat. Później liście zbierane są corocznie w okresie paragwajskiej zimy, najczęściej od maja do sierpnia. Zbiór określany jest lokalnie jako tarefa.
Sapecado i suszenie
Świeżo zebrane liście poddawane są procesowi sapecado, czyli bardzo szybkiemu działaniu wysokiej temperatury. Etap ten zatrzymuje aktywność enzymów i rozpoczyna odwadnianie surowca.
Następnie liście są suszone. Oficjalna hiszpańskojęzyczna strona producenta wskazuje, że suszenie może odbywać się w systemie taśmowym albo w tradycyjnej suszarni barbacuá. Proces ten trwa około 20–24 godzin. Kontakt z gorącym powietrzem i dymem wpływa na charakterystyczny, wędzony profil aromatyczny wielu wariantów Pajarito.
Yerba canchada i sezonowanie
Po wysuszeniu liście są wstępnie rozdrabniane. W ten sposób powstaje yerba canchada, która przechodzi przez sita oddzielające nadmiar gałązek.
Tak przygotowany surowiec trafia do magazynów, gdzie jest sezonowany przez około 20–24 miesiące. Według producenta to właśnie długie dojrzewanie odpowiada za ustabilizowanie koloru, aromatu i smaku Pajarito.
Kontrola jakości i końcowe mielenie
Przed końcowym mieleniem pobierane są próbki suszu, które producent bada w laboratorium znajdującym się na terenie zakładu. Sprawdzany surowiec jest następnie mielony i przesiewany, aby uzyskać odpowiednią dla danego wariantu proporcję listków, gałązek oraz drobnych frakcji.
Gotowa yerba trafia do maszyn pakujących, które odmierzają odpowiednią ilość produktu i zabezpieczają susz przed utratą aromatu. Rodzaj opakowania zależy od wariantu – produkty specjalne mogą być pakowane w opakowania dwu- lub trójwarstwowe.
? Pajarito Tradicional – klasyczna paragwajska yerba mate
Pajarito Tradicional, na oficjalnej stronie producenta określana również jako Yerba Mate Elaborada, jest podstawowym i najbardziej rozpoznawalnym produktem marki. Powstaje z yerby pochodzącej z regionu Itapúa i zachowuje tradycyjny paragwajski charakter.
W opakowaniu znajdują się drobno pocięte listki, gałązki oraz pył. Producent nie podaje na stronie dokładnej, stałej proporcji wszystkich frakcji dla klasycznej Pajarito, dlatego nie należy przypisywać jej konkretnej procentowej zawartości patyczków bez danych z aktualnej etykiety lub analizy danej partii.
W smaku Pajarito Tradicional jest zazwyczaj:
- wyraźnie gorzka i cierpka,
- dymna i lekko wędzona,
- drzewna i ziemista,
- intensywna już podczas pierwszych zalań,
- długo utrzymująca się w ustach.
Jest to yerba polecana przede wszystkim osobom, które lubią klasyczne, zdecydowane paragwajskie susze. Początkujący mogą przygotować ją z mniejszej ilości suszu i użyć wody o temperaturze około 70°C, aby ograniczyć początkową goryczkę.
? Najważniejsze rodzaje yerba mate Pajarito
Pajarito Suave
Pajarito Suave jest łagodniejszą wersją yerby tej marki. Producent wskazuje, że ma ona grubsze mielenie niż pozostałe warianty, zrównoważoną mieszankę liści i gałązek, większą zawartość grubych fragmentów liści oraz niewielką ilość pyłu.
Grubsza struktura sprawia, że smak rozwija się spokojniej podczas kolejnych zalań. Suave może być dobrym wyborem dla początkujących oraz osób, dla których tradycyjna Pajarito jest zbyt gorzka lub zbyt drobno zmielona.
Nie ma natomiast oficjalnego potwierdzenia, że Pajarito Suave jest sezonowana krócej niż pozostałe wersje. Dlatego takiego stwierdzenia nie należy używać w opisie produktu.
Pajarito Selección Especial
Pajarito Selección Especial powstaje z wyselekcjonowanego surowca pochodzącego z własnych plantacji firmy w Itapúa. Yerba jest suszona w zakładzie producenta i sezonowana przez dwa lata.
Producent podaje, że mielenie zawiera około 20–25% gałązek. Susz pakowany jest w dwuwarstwowe opakowanie wykonane z papieru kraftowego i warstwy BOPP, które pomaga chronić jego właściwości sensoryczne.
W porównaniu z wersją Tradicional Selección Especial jest zazwyczaj odbierana jako bardziej uporządkowana i zrównoważona, nadal jednak zachowuje dymny i gorzki charakter paragwajskiej yerby.
Pajarito Premium Despalada
Pajarito Premium jest yerba mate typu despalada, czyli wariantem, z którego podczas przesiewania usuwa się większość gałązek. Producent wykorzystuje do jej przygotowania specjalnie wyselekcjonowane liście.
Wersja 500 g pakowana jest w trójwarstwowe opakowanie z warstwą metalizowaną, BOPP i papierem kraftowym. Takie opakowanie ma chronić aromat i smak suszu.
Brak patyczków oznacza większy udział liści w opakowaniu, ale bez porównawczych analiz laboratoryjnych nie można stwierdzić, że Premium zawsze zawiera najwięcej kofeiny albo działa najmocniej ze wszystkich wariantów Pajarito.
Pajarito Orgánica
Pajarito Orgánica powstaje z certyfikowanego surowca ekologicznego. Według producenta rośliny uprawiane są w cieniu rodzimych drzew, z poszanowaniem otaczającego lasu i bez stosowania syntetycznych dodatków podczas produkcji.
Wariant organiczny ma grube mielenie, niewielką zawartość pyłu oraz około 20–25% gałązek. Yerba jest naturalnie sezonowana i pakowana w dwuwarstwowe opakowanie z BOPP oraz papieru kraftowego.
Firma rozpoczęła rozwijanie plantacji organicznych w 2003 roku, a gotową Pajarito Orgánica oficjalnie zaprezentowała w 2012 roku.
Pajarito Compuesta Menta, Burrito i Cedrón
Jest to mieszanka yerba mate z paragwajskimi ziołami: miętą, burrito oraz cedrónem, czyli werbeną cytrynową. Dodatki nadają naparowi świeży, ziołowy i lekko cytrusowy charakter.
Wariant dobrze sprawdza się do tereré, ponieważ smak ziół pozostaje wyczuwalny także po zalaniu bardzo zimną wodą.
Pajarito Menta y Limón
Pajarito Menta y Limón jest mieszanką yerba mate z aromatem mięty i cytryny. Producent opisuje ją jako wariant o świeżym, cytrusowym, intensywnym i długo utrzymującym się smaku.
Nie należy przedstawiać jej jako produktu składającego się wyłącznie z suszonych listków mięty i cytryny. Oficjalny opis wskazuje na zastosowanie dodatków aromatyzujących.
Pajarito Menta y Boldo
Aktualna oferta marki obejmuje również mieszankę yerba mate z miętą i boldo. Ma ona świeży, ziołowy smak i została przygotowana przede wszystkim z myślą o tereré.
Obecność tego wariantu oznacza, że nieaktualne jest stwierdzenie, jakoby Pajarito oferowała tylko dwie mieszanki ziołowe lub smakowe.
☕ Mate cocido, saszetki i produkty rozpuszczalne Pajarito
Pajarito oferuje także mate cocido, czyli yerba mate przygotowywaną podobnie jak zwykła herbata. Saszetkę umieszcza się w kubku i zalewa wodą, bez konieczności używania bombilli oraz matero.
Oficjalna oferta mate cocido w saszetkach obejmuje między innymi warianty:
- tradycyjny,
- waniliowy,
- jabłko z cynamonem,
- brzoskwiniowy.
Producent oferuje również rozpuszczalne mate cocido w wersji tradycyjnej, z wanilią i miodem oraz z ka’a he’ê, czyli stewią. Dostępne są także produkty tostowane, które można przygotować w zaparzaczu, czajniku lub ekspresie przelewowym.
Nie należy nazywać wszystkich tych produktów po prostu „yerba mate w saszetkach” albo „Pajarito Instant”. Poprawne określenia stosowane przez producenta to przede wszystkim mate cocido i mate cocido instantáneo.
? Jak smakuje i pachnie Pajarito?
Ocena smaku jest częściowo subiektywna, ale klasyczna Pajarito ma bardzo rozpoznawalny profil. Po otwarciu opakowania można wyczuć intensywny aromat dymu, suszonego drewna, ziół i lekko przypieczonych roślin.
Pierwsze zalania są zwykle gorzkie, cierpkie i intensywne. Napar może być mętny ze względu na obecność drobno zmielonych liści i pyłu. Pojawiająca się na powierzchni piana jest naturalnym zjawiskiem związanym między innymi z obecnością saponin w ostrokrzewie paragwajskim.
Podczas kolejnych zalań dymność stopniowo słabnie, a smak może stawać się bardziej drzewny, ziołowy i łagodniejszy. Dokładny profil zależy od wariantu, ilości suszu, temperatury wody i indywidualnego sposobu przygotowania.
Pajarito Suave ma spokojniejszy profil i mniejszą ilość pyłu. Premium Despalada daje napar skoncentrowany na smaku liści, natomiast mieszanki z miętą, cedrónem, boldo i aromatem cytrynowym są świeższe i szczególnie dobrze nadają się do tereré.
⚡ Kofeina i pobudzający charakter Pajarito
Yerba mate Pajarito, podobnie jak inne produkty z ostrokrzewu paragwajskiego, naturalnie zawiera kofeinę. Określenie „mateina” bywa używane potocznie, ale nie oznacza odrębnej substancji – jest to ta sama kofeina, która występuje między innymi w kawie i herbacie.
Ilość kofeiny przyjętej podczas picia zależy między innymi od:
- ilości wsypanego suszu,
- wybranego wariantu i konkretnej partii,
- temperatury wody,
- liczby i częstotliwości kolejnych zalań,
- czasu kontaktu suszu z wodą.
Intensywniejsza goryczka nie musi automatycznie oznaczać większej zawartości kofeiny. Bez porównawczych badań laboratoryjnych nie można również stwierdzić, że konkretny wariant Pajarito zawsze pobudza mocniej od wszystkich pozostałych.
Yerba mate często jest pita stopniowo, przez wiele kolejnych zalań. Z tego powodu kofeina może być przyjmowana przez dłuższy czas niż podczas szybkiego wypicia jednej kawy. Nie oznacza to jednak, że kofeina zawarta w yerbie ma inną budowę albo zawsze uwalnia się wolniej.
Osoby początkujące lub wrażliwe na kofeinę mogą zacząć od mniejszej ilości suszu, na przykład od około 1/4 objętości matero.
? Jak parzyć yerba mate Pajarito?
Oficjalna instrukcja Pajarito zaleca napełnienie matero suszem mniej więcej do 3/4 jego objętości. Jest to tradycyjna, bardzo intensywna proporcja. Osoba początkująca może zacząć od mniejszej ilości, na przykład od 1/4 lub 1/3 naczynia.
- Wsyp yerba mate Pajarito do matero lub tykwy.
- Przykryj dłonią otwór naczynia, odwróć je i delikatnie potrząśnij.
- Ustaw susz pod kątem, tak aby po jednej stronie powstało zagłębienie.
- Wlej niewielką ilość chłodnej albo letniej wody w niższą część suszu.
- Poczekaj, aż yerba wchłonie wodę.
- Umieść bombillę w zwilżonym miejscu.
- Dolewaj ciepłą wodę w to samo miejsce przy bombilli.
Producent zaleca, aby temperatura wody nie przekraczała 80°C. Wrzątek może nadmiernie zwiększyć goryczkę i szybciej wypłukać smak z suszu.
Ze względu na drobne paragwajskie mielenie warto zastosować bombillę z dobrym filtrem. Po umieszczeniu bombilli w matero najlepiej jej nie przesuwać ani nie mieszać nią suszu, ponieważ może to doprowadzić do zatkania filtra.
Susz zalewaj wielokrotnie, dopóki napar zachowuje wyraźny smak. Nie da się określić jednej stałej liczby zalań dla każdej porcji, ponieważ zależy ona od ilości yerby, temperatury wody, wielkości naczynia i wybranego wariantu.
? Pajarito do tereré
Pajarito dobrze nadaje się do przygotowania tereré, czyli yerba mate zalewanej zimną lub lodowatą wodą. W Paragwaju jest to codzienny sposób picia yerby, mocno związany z lokalnym klimatem, tradycją i wspólnym spędzaniem czasu.
Oficjalna instrukcja producenta sugeruje napełnienie guampy suszem mniej więcej do 3/4 objętości. Początkujący mogą użyć mniejszej ilości.
- Wsyp Pajarito do guampy lub innego naczynia.
- Ułóż susz pod kątem i umieść bombillę w niższej części.
- Napełnij termos dużą ilością lodu i zimną wodą.
- Opcjonalnie dodaj świeże zioła lub kawałki owoców.
- Zalewaj yerbę małymi porcjami zimnej wody.
Do tereré szczególnie dobrze pasują Pajarito Menta y Limón, Menta-Burrito-Cedrón oraz Menta y Boldo. Możesz również wykorzystać wersję Tradicional, jeśli lubisz mocniejszy, dymny i gorzki smak.
? Pajarito na rynku polskim i światowym
Producent rozpoczął eksport w 1985 roku. Oficjalna lista Pajarito wskazuje obecnie dystrybutorów w ponad 19 krajach, między innymi w Polsce, Niemczech, Hiszpanii, Czechach, Wielkiej Brytanii, USA, Kanadzie, Meksyku, Chile, Japonii, Korei Południowej, Australii, Nowej Zelandii, Izraelu, Turcji i Republice Południowej Afryki.
Oficjalne materiały potwierdzają więc obecność marki w Polsce, nie podają jednak dokładnego roku rozpoczęcia polskiej dystrybucji. Bez osobnego dokumentu źródłowego nie należy twierdzić, że Pajarito trafiła do Polski już w latach 90. albo w konkretnym roku.
Na polskim rynku można spotkać przede wszystkim warianty Tradicional, Selección Especial, Suave, Premium, Orgánica oraz mieszanki ziołowe. Dostępność konkretnych opakowań i gramatur zmienia się, dlatego w artykule nie warto umieszczać chwilowych informacji o cenach i stanach magazynowych.
? Guyra’i Rape – szlak Pajarito w Bella Vista
Firma udostępnia zwiedzającym trasę turystyczną Guyra’i Rape, co w języku guarani oznacza „drogę ptaszka”. Podczas wizyty można poznać historię marki, obejrzeć zakład przemysłowy, szkółki roślin, organiczne plantacje oraz muzeum Pajarito.
Nazwa trasy nawiązuje także do roli ptaków w naturalnym rozsiewaniu nasion ostrokrzewu paragwajskiego. Według producenta pełna wycieczka trwa zazwyczaj około półtorej godziny, choć jej długość może zależeć od zainteresowania odwiedzających.
✅ Którą Pajarito wybrać?
- Dla początkujących: Pajarito Suave lub mieszanka Menta-Burrito-Cedrón.
- Dla miłośników klasycznego paragwajskiego smaku: Pajarito Tradicional.
- Dla osób szukających starannie wyselekcjonowanego suszu: Pajarito Selección Especial.
- Dla osób preferujących yerbę bez gałązek: Pajarito Premium Despalada.
- Dla zwolenników certyfikowanych upraw ekologicznych: Pajarito Orgánica.
- Do tereré: Tradicional, Menta y Limón, Menta-Burrito-Cedrón lub Menta y Boldo.
- Do przygotowania bez bombilli: mate cocido w saszetkach albo mate cocido instant.
Pajarito pozostaje marką przeznaczoną przede wszystkim dla osób lubiących wyrazisty, dymny i gorzki profil paragwajskiej yerba mate. Równocześnie szeroka oferta pozwala znaleźć zarówno klasyczne, mocne susze, jak i łagodniejsze, grubo mielone lub ziołowe warianty.
Od niewielkiego rodzinnego sklepu i 300 ręcznie przygotowywanych paczek dziennie firma rozwinęła się w markę obecną na wielu rynkach świata. Nadal produkuje yerbę w Bella Vista, wykorzystując długie sezonowanie suszu, tradycyjne rozwiązania produkcyjne oraz nowoczesną kontrolę jakości.
? Źródła informacji
Informacje historyczne, opis procesu produkcji, oferta produktów i instrukcje przygotowania zostały sprawdzone na oficjalnych stronach producenta Lauro Raatz S.A.:
- Pajarito – oficjalna historia marki
- Pajarito – uprawa i proces produkcji yerba mate
- Pajarito – oficjalny przegląd rodzajów yerba mate
- Pajarito Suave – oficjalny opis produktu
- Pajarito Premium Despalada – oficjalny opis produktu
- Pajarito Orgánica – uprawa i charakterystyka produktu
- Pajarito Mate Cocido – saszetki i produkty rozpuszczalne
- Pajarito – oficjalne instrukcje przygotowania mate i tereré
- Pajarito na świecie – eksport i lista krajów dystrybucji
- Guyra’i Rape – trasa turystyczna Pajarito
- Lauro Raatz S.A. – informacje o firmie