Yerba mate – co to jest?

Yerba mate to napar z wysuszonych i rozdrobnionych liści oraz młodych gałązek ostrokrzewu paragwajskiego (Ilex paraguariensis), rośliny pochodzącej z Ameryki Południowej. Yerba mate nazywana jest też po prostu mate, a w Brazylii spotkasz portugalskie określenie erva-mate. Yerba mate zawiera naturalną kofeinę i tradycyjnie pije się ją z matero przez bombillę.

Spis treści: yerba mate – co to jest?

1. Co warto wiedzieć o yerba mate? Napar, pochodzenie i sposób picia
2. Pochodzenie yerba mate – skąd pochodzi?
3. Smak i aromat yerba mate – jak smakuje napar?
4. Jak działa yerba mate? Działanie kofeiny w naparze
5. Sposób picia naparu – jak pić yerba mate?
6. Jaką yerba mate warto kupić na początek?
7. Rodzaje yerba mate według kraju pochodzenia i składu
8. Przygotowanie naparu: jak parzyć yerba mate?
9. Jak przygotować yerba mate na zimno?
10. Yerba Mate Q&A: pytania i odpowiedzi
11. Ekologiczna yerba mate

Co warto wiedzieć o yerba mate? Napar, pochodzenie i sposób picia

Yerba mate to tradycyjny napar z wysuszonych i rozdrobnionych liści oraz młodych gałązek ostrokrzewu paragwajskiego (Ilex paraguariensis), rośliny pochodzącej z Ameryki Południowej. Naturalnie zawiera kofeinę. Tradycyjne picie naparu yerba mate odbywa się z matero przez bombillę, a tę samą porcję suszu można zalewać wodą wielokrotnie.

Pochodzenie yerba mate – skąd pochodzi?

Ostrokrzew paragwajski pochodzi z Ameryki Południowej i jest uprawiany przede wszystkim w Argentynie, Paragwaju i południowej Brazylii. Yerba mate jest ważnym elementem codziennej kultury Argentyny, Paragwaju, Brazylii i Urugwaju, choć w Urugwaju susz jest importowany przede wszystkim z Brazylii. Jej historia sięga tradycji Indian Guarani, którzy wykorzystywali liście ostrokrzewu paragwajskiego jeszcze przed przybyciem Europejczyków.

Smak i aromat yerba mate – jak smakuje napar?

Klasyczna yerba mate ma charakterystyczny, ziemisty, roślinny i gorzki smak. Na smak i właściwości gotowego naparu wpływają przede wszystkim kraj pochodzenia, sposób suszenia, czas sezonowania i leżakowania, stopień rozdrobnienia oraz proporcje liści, patyczków i pyłu. Delikatna yerba argentyńska może wyróżniać się lekką goryczką, natomiast intensywna yerba mate z Paragwaju częściej ma dymny charakter, wyczuwalną goryczkę i gorzkie nuty. W zależności od suszu aromat może być też świeży, trawiasty lub bardziej wytrawny. Mieszanki z owocami i ziołami wprowadzają dodatkowe nuty aromatyczne.

Jak działa yerba mate? Działanie kofeiny w naparze

Yerba mate naturalnie zawiera kofeinę, która w kontekście tego naparu bywa potocznie nazywana mateiną. Nie jest to jednak odrębna substancja – chodzi o tę samą kofeinę. Kofeina występuje naturalnie w liściach ostrokrzewu paragwajskiego. W suszu obecne są też teobromina, śladowe ilości teofiliny, polifenole i saponiny. Ich zawartość może się różnić zależnie od surowca, terminu zbioru, rodzaju gleby i sposobu przetwarzania. Ilość kofeiny w gotowym naparze nie jest stała – zależy od konkretnego suszu, wielkości porcji, temperatury wody, czasu kontaktu z suszem i liczby kolejnych zalań. To, czy napój pobudza odczuwalnie, zależy również od indywidualnej wrażliwości na kofeinę, dlatego efekt pobudzenia nie jest jednakowy dla każdego organizmu.

Sposób picia naparu – jak pić yerba mate?

Tradycyjne picie naparu yerba mate odbywa się z matero przez bombillę, czyli rurkę zakończoną filtrem. Naczynie może być wykonane z naturalnej tykwy, ceramiki, drewna lub stali. Susz wsypuje się do naczynia i zalewa ciepłą wodą o temperaturze około 70–80 °C. Tę samą porcję można zalewać wielokrotnie, dopóki napar zachowuje smak. Yerba pita na zimno to tereré – przygotowuje się ją z lodowatą wodą, lodem, ziołami, owocami lub sokiem.

Yerba mate – co to za roślina?

Yerba mate powstaje z liści i młodych gałązek ostrokrzewu paragwajskiego (Ilex paraguariensis A.St.-Hil.), wiecznie zielonego drzewa rosnącego naturalnie w Ameryce Południowej. Susz jest cięty lub mielony w różnym stopniu, a jego wygląd zależy od stylu produkcji. Napar yerba mate ma charakterystyczny smak i naturalnie zawiera kofeinę.

Liście Yerba mate (Ostrokrzew paragwajski, Ilex paraguariensis)

Jak powstaje yerba mate?

Yerba mate powstaje z liści i młodych gałązek ostrokrzewu paragwajskiego (Ilex paraguariensis). Po zbiorze surowiec szybko przechodzi sapecado – krótką obróbkę cieplną, która zatrzymuje przemiany zachodzące w świeżych liściach – a następnie właściwe suszenie. Kolejny etap to canchado, czyli wstępne, grube rozdrobnienie wysuszonego materiału.

Tak przygotowana yerba może później przechodzić estacionamiento, czyli sezonowanie i dojrzewanie suszu. Na końcu odbywa się molienda – końcowe mielenie, przesiewanie i dobieranie proporcji liści, drobnych cząstek oraz patyczków. To właśnie sposób suszenia, czas sezonowania, stopień rozdrobnienia i receptura producenta sprawiają, że poszczególne yerby mogą tak mocno różnić się wyglądem, aromatem i smakiem. W efekcie powstaje susz składający się z różnych proporcji liści, łodyżek i drobnych cząstek.

Korzenie tradycji – Indianie Guarani i początki historii yerba mate

Tradycja picia yerba mate sięga czasów prekolumbijskich. Indianie Guarani wykorzystywali Ilex paraguariensis jeszcze przed przybyciem Europejczyków, a liście mate towarzyszyły im między innymi podczas długich wędrówek. Z czasem napar stał się ważnym elementem tradycji, gościnności i wspólnego spędzania czasu.

Według jednej z indiańskich legend boginie Yari i Arai podarowały ludziom ostrokrzew paragwajski jako dar przyjaźni. W tej opowieści roślina miała niemal ludzką postać: była symbolem troski, gościnności i wspólnoty. Do dziś yerba mate jest symbolem gościnności i przyjaźni, a jej picie często wiąże się z dzieleniem się naczyniem i bombillą, co wzmacnia poczucie wspólnoty.

W XVII i XVIII wieku jezuici rozwinęli techniki uprawy yerba mate na plantacjach w regionie Misiones. Dzięki nim uprawy przeszły od zbioru dzikich liści do bardziej kontrolowanej produkcji. Po ich wygnaniu część plantacji podupadła, ale sama yerba nie zniknęła – przeciwnie, z czasem stała się jednym z najważniejszych produktów regionu.

Frederico Neumann (w hiszpańskojęzycznych źródłach znany jako Federico Neumann) to kluczowa postać historyczna dla współczesnego przemysłu yerba mate. Jest uznawany za człowieka, który „na nowo odkrył” tajemnicę uprawy ostrokrzewu paragwajskiego, doprowadzając do odrodzenia uprawy w roku 1892, po ponad stuletniej przerwie.

Tradycyjnie ziele podaje się w naczyniu zwanym matero, a napar pije przez metalową lub drewnianą rurkę z filtrem, zwaną bombilla. Ten sposób picia od wieków jest popularny w Ameryce Południowej, a dziś yerba mate jest znana na całym świecie. Ma wielu zwolenników również na Bliskim Wschodzie – między innymi w Syrii i Libanie – oraz w Europie, w tym w Polsce. Yerba mate naturalnie zawiera kofeinę, a poszczególne rodzaje suszu różnią się smakiem, stopniem rozdrobnienia i sposobem produkcji.

Początki mate na ziemiach polskich oraz wkład Polaków w historię yerby

Mimo że yerba mate przez długi czas była w Polsce produktem niemal egzotycznym, Polacy mają zasługi w jej uprawie i promowaniu. Już w XIX wieku nasi rodacy emigrujący do Ameryki Południowej masowo zakładali plantacje ostrokrzewu paragwajskiego. To właśnie polski osadnik i genialny wynalazca, Jan Szychowski, założył w Argentynie legendarne przedsiębiorstwo, które dało początek marce Amanda – jednej z najbardziej znanych yerb na świecie.

W tym samym okresie, a dokładnie w 1882 roku, Teofil Rudzki i Edmund Saporski podjęli pierwszą próbę importu tego naparu na ziemie polskie znajdujące się pod zaborami. Choć produkt szybko zyskał zwolenników, jego rozwój zablokowali rosyjscy kupcy chroniący swój monopol na chińską herbatę. Przez ich lobbing władze carskie nałożyły na susz ogromne cło, co uczyniło biznes nieopłacalnym i zmusiło Rudzkiego do rezygnacji.

Znaczenie yerba mate w kulturze Ameryki Południowej

Picie yerba mate jest głęboko zakorzenione w kulturze Ameryki Południowej, ale każdy kraj ma własne zwyczaje związane z przygotowaniem i wspólnym piciem naparu.

Argentyna: mate ma oficjalny status narodowego naparu, a według danych podawanych przez argentyńskie instytucje yerba mate jest obecna w ponad 90% gospodarstw domowych, dlatego pozostaje częścią codzienności w domu, pracy i podczas spotkań.

Paragwaj: szczególne znaczenie ma tereré – yerba mate przygotowywana na zimno – które jest ustawowo napojem narodowym, a związane z nim praktyki i wiedza zostały w 2020 roku wpisane na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO.

Urugwaj: mate jest codziennym zwyczajem społecznym, często przygotowywanym z drobno mielonej, gorzkiej yerby typu pura hoja, a wspólne picie w kręgu – Ronda del Mate – pozostaje ważnym elementem spotkań i rodzinnej tradycji.

Brazylia: na południu kraju, szczególnie w Rio Grande do Sul, popularne jest chimarrão przygotowywane z erva-mate, a tradycyjny system kulturowy związany z tą rośliną został uznany w tym stanie za niematerialne dziedzictwo kulturowe.

Nazwa, skład i charakter yerba mate – co to znaczy?

Nazwa, skład i charakter yerba mate zależą od pochodzenia suszu, sposobu jego produkcji oraz proporcji liści, patyczków i pyłu. Najważniejsze właściwości yerba mate z punktu widzenia wyboru to smak, aromat, stopień rozdrobnienia, ilość pyłu, udział patyczków i sposób suszenia. Oznaczenia takie jak elaborada, despalada, sin humo czy compuesta opisują konkretne cechy produktu i pomagają dobrać yerbę do własnego smaku.

• Ostrokrzew paragwajski (Ilex paraguariensis)

  Ostrokrzew paragwajski (łac. Ilex paraguariensis), z którego powstaje yerba mate, to wymagająca roślina pochodząca z Ameryki Południowej. Spotyka się określenia: yerba mate, erva mate, chimarrão, indiańskie caá mati i caá mate. Wszystkie te określenia oznaczają: „ziele w tykwie”. Nazwa „yerba mate” pochodzi od łacińskiego herba – ziele – i keczuańskiego mati – tykwa, czyli naczynie do picia yerby. Nazwa yerba mate została najprawdopodobniej wymyślona przez jezuitów i nawiązywała do przekształconego łacińskiego słowa herba i nazwy w języku keczua, wskazując na jej historyczne korzenie w Ameryce Południowej. Spotyka się też określenia: zielone złoto, jak nazywali ją Indianie plemienia Guarani, herbata misyjna, ziele Świętego Bartłomieja, herbata jezuitów. W publikacjach spotyka się również terminy łacińskie, takie jak Mate folium, Folium Ilicis paraguariensis i Ilex paraguariensis folium.

• Kofeina i naturalne związki w suszu yerba mate

  Susz yerba mate, podobnie jak herbata, kawa czy kakao, naturalnie zawiera kofeinę. W ostrokrzewie paragwajskim występują również inne związki roślinne, których ilość może się różnić zależnie od surowca, terminu zbioru i sposobu przetwarzania. Kofeina w gotowym naparze nie ma jednej stałej wartości – znaczenie mają konkretny produkt, ilość suszu, temperatura wody, czas kontaktu z wodą oraz kolejne zalania. Dlatego określenia takie jak „mocna yerba” najlepiej rozumieć przede wszystkim jako opis intensywności danego produktu i sposobu jego przygotowania.

• Od czego zależy smak yerba mate?

  Smak yerba mate wyraźnie różni się od klasycznej herbaty. Może być mocno goryczkowy, dymny i ziemisty albo świeższy, trawiasty i łagodniejszy. Na smak i aromat naparu wpływają kraj pochodzenia, sposób suszenia, czas sezonowania, proporcje liści, patyczków i pyłu oraz temperatura wody. Mieszanki z owocami, ziołami, cytrusami lub miętą mają dodatkowe nuty aromatyczne i często łagodzą goryczkę klasycznego suszu.

Yerba mate a kawa – czym się różnią?

Yerba mate i kawa mają jedną ważną cechę wspólną – naturalnie zawierają kofeinę – ale powstają z zupełnie innych surowców i inaczej się je przygotowuje. Przy spożywaniu kawy najczęściej przygotowuje się pojedynczą porcję napoju, natomiast picie mate opiera się zwykle na wielokrotnym zalewaniu tej samej porcji suszu. Yerba mate to suszone liście i młode gałązki ostrokrzewu paragwajskiego (Ilex paraguariensis), natomiast kawa powstaje z palonych nasion kawowca.

Różni się też sposób picia. Porcję yerba mate w matero zwykle zalewa się wodą wielokrotnie i pije przez bombillę. W przypadku kawy najczęściej przygotowuje się pojedynczą porcję napoju poprzez ekstrakcję zmielonych ziaren.

Nie ma jednej odpowiedzi na pytanie, czy lepsza jest yerba mate, czy kawa, ani prostego kryterium pozwalającego uznać jeden z tych napojów za zdrowszy. To dwa różne napoje, a wybór zależy od smaku, oczekiwanej intensywności i sposobu picia. Nie warto też sprowadzać porównania do pojedynczego składnika, takiego jak magnez. Osoby szukające alternatywy dla codziennej kawy często wybierają yerbę również ze względu na możliwość wielokrotnego zalewania suszu i charakterystyczny południowoamerykański sposób przygotowania.

Jaką yerba mate wybrać na początek? (Rekomendacje YerbaMarket.com)

Pierwszy wybór yerba mate jest niezwykle ważny dla początkujących – to właśnie od niego zależy, jak łatwo przyzwyczaisz się do charakterystycznego smaku i aromatu tego napoju. Najlepiej rozpocząć swoją przygodę od łagodnej yerba mate, która pozwoli stopniowo oswoić się z nowym doświadczeniem.

Na początek można wybrać delikatną yerbę z dodatkiem owoców, na przykład Yerba Mate Green Tutti Frutti lub Curupira Mango Huerto. Warto zacząć od kilku łyżek albo około 1/4 objętości naczynia i zwiększać porcję wraz z przyzwyczajeniem do smaku. Każdy rodzaj suszu ma inny charakter – od gorzkiego i dymnego po łagodny, roślinny lub owocowy.

Sklep yerba mate ma w ofercie ponad 200 smaków yerby. Jaka yerba będzie najlepsza dla początkujących? Napar z ostrokrzewu zawierający owoce lub zioła najbardziej smakuje początkującym. Zacznij z nami przygodę z herbatą yerba mate już dziś, nawet na zimowym spacerze! (zobacz wideo – zimowy spacer z yerba mate). Weź ze sobą termos z ciepłą wodą o temperaturze 70–80 °C, wsyp odpowiednią ilość suszu do naczynia i ciesz się spacerem.

• Yerba mate saszetki

  Yerba w saszetkach, czyli torebkach, jest bardzo dobrym wyborem dla początkujących, a także wtedy, kiedy chcemy napić się yerby na szybko lub poza domem. W Argentynie w środkach transportu publicznego serwowana jest ekspresowa herbata yerba mate w saszetkach zamiast kawy.

• Zestawy yerba mate

  W naszej ofercie znajdziesz zestawy startowe, zawierające wszystko, co potrzebne, by przygotować yerba mate i wygodnie pić napar przez bombillę. W składzie takiego zestawu znajduje się naczynie, stalowa bombilla oraz kilka różnych smaków suszu yerby. Dobrze jest na początek spróbować najbardziej klasycznej yerby z Paragwaju lub Argentyny, a później odkrywać kolejne warianty. Sklep online proponuje najlepsze zestawy yerba mate. Można wybrać zestaw startowy dla singla, dla dwojga, zestawy powiększone z akcesoriami, ekonomiczne, wielopaki dla oszczędnych oraz zestawy prezentowe. Dla osób chcących poznać jak najwięcej różnych smaków yerby w naszym sklepie są dostępne zestawy próbek yerba mate 50 g. Pozwalają odkrywać nowe smaki bez kupowania dużej paczki jednego rodzaju yerby.

Rodzaje yerba mate według kraju pochodzenia i składu

Co oznaczają określenia: argentyńska, paragwajska i brazylijska yerba mate? Wskazują przede wszystkim na kraj pochodzenia i charakterystyczny dla niego sposób przygotowania suszu. Poszczególne kraje różnią się między innymi sposobem suszenia, sezonowania, mielenia i komponowania gotowej yerby. Istnieją yerby klasyczne bez dodatków, mieszanki z ziołami, owocami i naturalnymi aromatami, a także produkty o większych liściach, mniejszej ilości pyłu lub suszone bez dymu. Podstawowe rozróżnienie obejmuje rodzaje yerba mate z patyczkami lub z ich niewielką ilością oraz susze o różnej zawartości pyłu – od mocno pylastych po niemal pozbawione pyłu. Yerba mate jest tradycyjnie spożywana w Argentynie, Paragwaju, Brazylii i Urugwaju.

• Yerba mate argentyńska

  Ziele to cechuje się klasycznym, goryczkowym smakiem, zawiera większe liście mate i małą ilość pyłu, a napar ma łagodny aromat. To yerba polecana osobom chcącym dopiero zacząć swą przygodę z Ilex paraguariensis, ze względu na umiarkowaną goryczkę i mniej dymny posmak. Argentyńska yerba mate to zazwyczaj łagodniejszy aromat suszu i grubiej cięte liście mate. Argentyna od lat jest największym producentem i eksporterem yerby.

• Herbata paragwajska – yerba mate z Paragwaju

  Paragwajska yerba mate odznacza się wędzonym i dymnym zapachem, często z nutami ogniska. To herbata paragwajska o wyrazistym, dymnym i goryczkowym smaku naparu. Susz zawiera zwykle drobno cięte listki, pył i patyczki, dlatego wiele paragwajskich produktów ma bardzo intensywny charakter.

• Erva mate z Brazylii

  Jednym z najbardziej charakterystycznych brazylijskich napojów z erva-mate jest chimarrão. Do jego przygotowania używa się bardzo drobno zmielonego suszu o intensywnie zielonym kolorze, takiego jak Yerba Mate Chimarrao. Taki susz przypomina zielony proszek i ma świeży, roślinny smak. W południowej Brazylii popularna jest też yerba mate suszona gorącym powietrzem.

• Yerba urugwajska

  Choć kraj ten nie ma własnych plantacji i yerbę dla Urugwaju sprowadza się z południowej Brazylii, to w przeliczeniu na mieszkańca pije się tam najwięcej yerby. Urugwajczycy preferują bardzo drobno cięte liście mate, magazynowane do 6 miesięcy. To rodzaje yerba mate drobno zmielone, zwykle bez większych patyczków, z dużym udziałem liści i pyłu ostrokrzewu paragwajskiego. Ze względu na wysoką zawartość drobnych cząstek najlepiej sprawdza się przy nich odpowiednio dobrana bombilla. W smaku napar bywa słodkawo-gorzki, trawiasty i zielonkawy.

• Klasyczna yerba mate

  To yerba mate bez dodatkowych składników smakowych. Ma ziemisty i gorzkawy smak, który może być intensywny lub łagodniejszy, zależnie od kraju pochodzenia oraz proporcji listków, patyczków i pyłu. Do klasycznej yerba mate zaliczamy przede wszystkim elaborada con palo, czyli susz będący mieszanką rozdrobnionych liści ostrokrzewu paragwajskiego i drobnych patyczków, często również z pyłem. Taki skład wpływa na charakterystyczny wygląd i smak naparu.

• Smakowa yerba mate z dodatkami

  Może zawierać dodatki smakowe i aromatyczne w postaci suszonych owoców, ziół lub płatków kwiatów. Zmieniają one smak i aromat naparu i często łagodzą goryczkę klasycznej yerba mate. Kompozycje smakowe mogą mieć nuty słodkie, cytrusowe, ziołowe lub cierpkie – zależnie od receptury producenta.

• Yerba Mate Green

  Yerba mate pochodząca z południowej Brazylii składa się głównie z liści ostrokrzewu paragwajskiego z górnej partii krzewu, zawiera niewiele pyłu i tylko około 5% drobnych łodyżek. Yerbę suszy się wyłącznie gorącym powietrzem. Mate Green, rzadziej nazywana też yerba green, to ogólna nazwa na niesuszone dymem, nieleżakowane, świeże, soczyście zielone gatunki. Są lekkie, łagodne w smaku i aromatyczne. Soczyście zielone zabarwienie suszu, trawiasty charakter, grube listki i kompozycje pozbawione pyłu to cechy wyróżniające oryginalną Mate Green, która jest doskonałą bazą dla najróżniejszych mieszanek owocowych i ziołowych, ale także jako despalada bez dodatków jest bardzo popularna w naszym kraju.

• Yerba mate mocne

  Która yerba jest najmocniejsza? W praktyce słowo „mocna” może oznaczać dwie różne rzeczy: bardzo intensywny smak albo wysoką zawartość kofeiny w gotowym naparze. Intensywny smak mają często dymne, paragwajskie elaborady. Zawartość kofeiny zależy jednak od konkretnego produktu, ilości suszu i sposobu przygotowania, dlatego nie można przypisać jej wyłącznie jednemu typowi cięcia.

• Co znaczy yerba mate elaborada?

  Yerba mate elaborada con palo zawiera co najmniej 65% liści i nie więcej niż 35% patyczków. W wersji despalada lub despalillada susz zawiera co najmniej 90% liści i nie więcej niż 10% patyczków. Elaborada może zawierać także dodatki smakowe, jak np. mięta, guarana czy limonka.
  

• Liście yerba mate despalada

  To susz yerba mate z bardzo małą ilością patyczków. W praktyce określenie despalada lub sin palo odnosi się do udziału gałązek, a nie do ilości pyłu. Taki susz może mieć różny stopień rozdrobnienia, smak i aromat zależnie od producenta.

• Co oznacza suave? To określenie suszu yerba mate o łagodniejszym smaku. Taka delikatna yerba może być dobrym wyborem dla osób, które nie szukają mocnej goryczki. Nie oznacza automatycznie określonej zawartości kofeiny – ta zależy od konkretnego produktu i sposobu przygotowania naparu.
• Co znaczy Tipo P.U.1? To określenie bardzo drobno mielonego suszu przeznaczonego przede wszystkim na rynek urugwajski, z dużym udziałem liści i małą ilością patyczków.
• Co to jest seleccion especial? To określenie spotykane przy specjalnie wyselekcjonowanych yerbach; jego dokładne znaczenie może zależeć od producenta i konkretnej linii produktu.
• Co oznacza sin palo? To określenie yerba mate z bardzo małą ilością patyczków. W argentyńskiej kategorii despalada lub despalillada susz zawiera co najmniej 90% liści i nie więcej niż 10% patyczków.
• Co znaczy sin humo? Oznacza, że yerbę suszono bez dymu, wyłącznie gorącym powietrzem.

• Co oznacza yerba mate con palo? To yerba mate zawierająca liście i drobne łodyżki. W argentyńskiej kategorii elaborada con palo patyczki mogą stanowić maksymalnie 35% suszu.
• Co znaczy compuesta? To yerba komponowana z dodatkami, takimi jak zioła – np. lapacho, burrito, mięta, boldowiec, rumianek czy rodzime zioła – a także z kompozycjami z cytryną i innymi owocami.

• Co oznacza con hierbas? Con hierbas oznacza yerba mate z dodatkiem ziół. Takie kompozycje mogą występować również jako szersza kategoria yerba mate compuesta, czyli yerba z dodatkowymi składnikami roślinnymi.

• Co oznacza con frutas? Con frutas to yerba mate z dodatkami owocowymi. W mieszankach mogą znaleźć się suszone owoce, skórki cytrusów i inne składniki nadające naparowi dodatkowy aromat i smak.

Naczynia do yerba mate – matero, tykwa, cuia i guampa

Matero to ogólne określenie naczynia przeznaczonego do picia yerba mate. Może być wykonane z ceramiki, drewna, metalu albo naturalnego owocu tykwy. Tradycyjny zestaw uzupełnia bombilla, czyli rurka zakończona ustnikiem z jednej strony i filtrem z drugiej. Do utrzymania bombilli w czystości przydaje się cienka szczoteczka.

Klasyczna tykwa powstaje z wysuszonego i wydrążonego owocu. Naturalne naczynia tego typu wymagają odpowiedniego przygotowania przed pierwszym użyciem, nazywanego curado. Wygodniejszą alternatywą są matera ceramiczne, które nie wymagają takiej procedury.

W Brazylii, szczególnie przy piciu drobno zmielonego chimarrão, używana jest charakterystyczna cuia. W Paragwaju przy tereré spotyka się natomiast guampę – podłużne naczynie tradycyjnie związane z piciem yerba mate na zimno.

Kształt, materiał i pojemność naczynia wpływają przede wszystkim na wygodę przygotowania suszu i sposób picia. Yerba mate nie musi być jednak przygotowywana wyłącznie w tradycyjnej tykwie – można korzystać również z ceramicznego kubka do yerba mate i odpowiedniej bombilli.

Przygotowanie yerba mate

Jak parzyć yerba mate?

Na smak naparu yerba mate bardzo mocno wpływa temperatura wody. Yerba mate można zaparzać na kilka sposobów. Przy klasycznym przyrządzaniu gorących naparów optymalna temperatura wody wynosi około 70–80 °C. Zbyt gorąca woda może sprawić, że napar będzie przesadnie gorzki, a susz szybciej straci smak i aromat. Susz można najpierw zwilżyć niewielką ilością wody, a następnie zalać ciepłą wodą. Do picia yerba mate używa się bombilli – rurki z filtrem, która zatrzymuje drobinki suszu. Dla wielu osób samo przygotowanie naparu jest częścią codziennego rytuału.

Pamiętajcie, aby zawsze przestrzegać zasad parzenia yerba mate – odpowiednia ilość suszu, właściwa temperatura wody i użycie bombilli to klucz do najlepszego smaku i aromatu naparu!

Jak przygotować yerba mate? Prosty przewodnik krok po kroku

1. Wsyp yerba mate do naczynka w ilości od 1/4 do 3/4 objętości tykwy lub kubka.
2. Obróć na chwilę naczynko do góry dnem, zakrywając dłonią, aby pył przesunął się na wierzch i nie zatykał bombilli.
3. Przechyl naczynie, by susz ułożył się po jednej stronie naczynka i usyp yerbę w kopczyk.
4. Włóż bombillę do pustej przestrzeni naczynia.
5. Zagotuj wodę i poczekaj kilka minut, by ostygła do temperatury 65–84 °C.
6. Pierwsze parzenie zacznij od niewielkiej ilości ostudzonej wody o temperaturze około 70–80 °C.
7. Poczekaj chwilę, aż susz wchłonie pierwszą porcję wody.
8. Zalej ziele mate większą ilością ostudzonej wody – to drugie zalanie.
9. Po chwili napar yerba mate jest gotowy do picia.
10. Susz ostrokrzewu paragwajskiego można zalewać ciepłą wodą kilkanaście razy.

Jak pić yerba mate?

Cały proces przygotowania yerba mate jest rytuałem, który wymaga precyzji i cierpliwości. By przygotować napar, potrzebne jest odpowiednie naczynko matero, np. wykonane z drewna palo santo oraz ostudzona woda o odpowiedniej temperaturze 65–84 °C. Po zagotowaniu wody należy więc odczekać kilka minut. Warto wybrać dobry, naturalny susz yerba mate lub mieszankę z owocami i ziołami. Picie yerba mate wymaga bombilli. Bombilla to metalowa słomka, rurka z filtrem, która odcedza fusy. Naczyniem może być tykwa, matero drewniane lub ceramiczne albo stalowy kubek termiczny. Sklep internetowy oferuje wszystkie akcesoria niezbędne, by przygotować yerba mate. Przygotowanie yerba mate to czasem prawdziwa ceremonia, która wymaga odpowiednich akcesoriów i technik.

Yerba Mate Terere

W Paragwaju bardzo popularne jest terere, czyli yerba mate przygotowywana na zimno. Susz zalewa się lodowatą wodą, często z dodatkiem kostek lodu, ziół, owoców lub soku. Taki sposób picia jest szczególnie popularny podczas upałów – tereré orzeźwia i daje ochłodę.

Jak pić yerba mate na zimno?

1. Wsyp yerba mate do naczynka w ilości do 3/4 objętości naczynia.
2. Yerbę zalej zimną wodą, a najlepiej wodą lodowatą (do 5 °C), z kostkami lodu.
3. Odczekaj moment, aż susz nasiąknie lodowatą wodą – to pierwsze zalanie tereré.
4. Zalej ziele mate większą ilością lodowatej wody.
5. Napój tereré z liści ostrokrzewu paragwajskiego jest gotowy.
6. Włóż metalową bombillę do naczynia i możesz pić yerbę.

Jak działa yerbomos?

Yerba Mate Q&A: pytania i odpowiedzi

• Na co pomaga picie yerba mate? Yerba mate nie jest produktem przeznaczonym do leczenia konkretnych dolegliwości. To tradycyjny napar roślinny, który naturalnie zawiera kofeinę i jest wybierany przede wszystkim ze względu na charakterystyczny smak, sposób picia i obecność kofeiny.
• Czy yerba mate ma skutki uboczne? Najważniejszym składnikiem z punktu widzenia tolerancji jest kofeina. Reakcja na nią jest indywidualna, a większe ilości napojów kofeinowych mogą być gorzej tolerowane przez osoby wrażliwe. Przy ograniczaniu kofeiny trzeba uwzględniać również yerba mate.
• Kto nie powinien pić yerba mate? Yerba mate zawiera kofeinę, dlatego osoby, którym zalecono ograniczenie kofeiny, powinny uwzględniać ją w całkowitym dziennym spożyciu.
• Czy yerba mate jest dobra na refluks? Yerba mate nie jest produktem przeznaczonym do leczenia refluksu. Osoby, u których określone napoje lub kofeina nasilają dolegliwości, powinny dostosować sposób spożycia do własnej tolerancji i indywidualnych zaleceń.
• Nie mam bombilli! Co zrobić? Napar z ostrokrzewu paragwajskiego ma więcej drobnych cząstek niż klasyczna herbata. Jeśli nie masz bombilli, możesz przygotować yerbę w zaparzaczu. Najwygodniejsze będą susze o grubszym cięciu i mniejszej ilości pyłu, ponieważ bardzo drobny, pylasty susz trudniej dokładnie odfiltrować.
• Czy legalne jest picie mate na świecie? Yerba mate jest legalnie sprzedawana i spożywana w wielu krajach. Przy przewożeniu żywności i produktów roślinnych przez granice trzeba jednak sprawdzić aktualne przepisy kraju docelowego, ponieważ zasady mogą się różnić. W krajach południa Europy, np. w Hiszpanii, yerbę można kupić również w sklepach spożywczych.
• Co to jest tykwa i jak o nią dbać w kontekście picia yerba mate? To wydrążony i wysuszony owoc, który od wieków służy jako tradycyjne naczynie do picia yerba mate. Naturalna tykwa wymaga wstępnego przygotowania, czyli curado. Polega ono na zmiękczeniu i usunięciu pozostałości miąższu z wnętrza naczynia. Po każdym użyciu tykwę należy dokładnie opróżnić, opłukać i pozostawić do całkowitego wyschnięcia.
• Czy można pić yerba mate w ciąży? Yerba mate naturalnie zawiera kofeinę. W ciąży istotne jest uwzględnianie łącznej ilości kofeiny ze wszystkich źródeł w diecie. W przypadku indywidualnych zaleceń dotyczących jej spożycia najlepiej kierować się wskazaniami lekarza lub położnej.
• Czy yerba mate wspomaga odchudzanie? Yerba mate nie jest środkiem odchudzającym. W sprzedaży dostępne są mieszanki o nazwach nawiązujących do aktywnego stylu życia, zawierające różne zioła i dodatki roślinne, ale przy wyborze należy kierować się przede wszystkim ich składem i smakiem.
• Jakie rodzaje yerba mate najlepiej wybrać na początku? Sklep internetowy poleca 50-gramowe porcje różnych mieszanek i typów yerby, które mają różne właściwości i smaki. Na początek warto spróbować klasycznego naparu z ostrokrzewu paragwajskiego z argentyńskiej lub paragwajskiej yerba mate. Taka ilość suszu jest wystarczająca do wypróbowania kilku wariantów, a później można odkrywać kolejne rodzaje yerba mate.
• Czy w Polsce można uprawiać yerba mate? Ostrokrzew paragwajski pochodzi z Ameryki Południowej i tam znajduje się jego naturalny obszar występowania. Roślina jest silnie związana z warunkami klimatycznymi regionu, dlatego komercyjna uprawa yerba mate koncentruje się przede wszystkim w Argentynie, Paragwaju i Brazylii.
• Czy mogę palić susz yerba mate? Nie zaleca się palenia liści ostrokrzewu paragwajskiego. Palenie Ilex paraguariensis jest szkodliwe dla zdrowia.
• Czy należy pić yerba mate z tykwy? Napar pijemy tak, jak nam najbardziej smakuje. Zamiast naturalnej tykwy można stosować tykwy ceramiczne lub gliniane kubeczki bądź matero (kubek do yerby) wykonane z drewna Palo Santo lub Algarrobo. Jednak ze względu na walory smakowe i estetyczne najczęściej używamy tykwy.
• Czy o tykwę trzeba jakoś specjalnie dbać? Tak, tykwa to naturalne naczynie wykonane ze zdrewniałego owocu, które trzeba przygotować przed pierwszym użyciem, a później odpowiednio o nie dbać. Przygotowanie naczynia do yerba mate, znane jako curado, polega na odpowiednim oczyszczeniu i impregnacji naczynia, co jest szczególnie ważne w przypadku naczyń z tykwy. Curado to wyczyszczenie i uszczelnienie tykwy, zabezpieczenie jej przed przeciekaniem. Bardzo ważne jest również to, żeby nie zostawiać w tykwie zbyt długo mokrego suszu. Pomiędzy kolejnymi parzeniami powinno się ją opłukać i odstawić do schnięcia otworem do góry. Te wszystkie zabiegi sprawiają, że będziemy mogli dłużej cieszyć się swoim klimatycznym naczynkiem.
• Czy yerba mate ma znaczenie przy kontrolowaniu spożycia kofeiny? Tak – yerba mate naturalnie zawiera kofeinę. Osoby, które z określonych powodów ograniczają kofeinę lub otrzymały takie zalecenie, powinny uwzględniać również kofeinę pochodzącą z yerba mate.
• Co to jest yerbera? To wygodna puszka do przechowywania yerby. Posiada też specjalne ujście, pozwalające wsypywać yerbę do naczynka bez rozsypywania.
• Czym się różni yerba od kawy? Kawę przygotowuje się z palonych nasion kawowca (Coffea L.), natomiast yerba mate powstaje z suszonych liści ostrokrzewu paragwajskiego i, zależnie od rodzaju, drobnych gałązek. Oba surowce naturalnie zawierają kofeinę, ale różnią się smakiem, sposobem obróbki i tradycyjnym sposobem przygotowania.
• Jak dbać o naczynie z drzewa Palo Santo? Przed pierwszym użyciem naczynia wykonanego z drewna Palo Santo powinniśmy je przepłukać gorącą wodą i posmarować oliwą lub olejem kokosowym. Następnie należy odstawić je na noc i następnego dnia dokładnie zmyć pozostałości tłuszczu. Ten zabieg wspomaga wydzielanie żywicy i zmniejsza niebezpieczeństwo pęknięcia drewna Palo Santo. Warto ten zabieg co jakiś czas powtarzać, zwłaszcza przed użyciem po dłuższej przerwie. Oprócz tego Palo Santo powinno się myć samą wodą, bez detergentu i podobnie jak w przypadku tykwy nie zostawiać mokrego suszu w naczyniu na zbyt długo. Dbanie o naczynie Palo Santo sprawi, że będziemy mogli się nim dłużej cieszyć. Jeśli jednak po jakimś czasie w drewnie pojawi się pęknięcie, nie jest to też koniec świata. Palo Santo potrafi się samo „leczyć” za pomocą żywicy, więc istnieje szansa, że po kilku powtórzeniach natłuszczania naczynka pęknięcie się zasklepi. W przypadku Palo Santo z metalowym okuciem można z niego nadal korzystać, nawet jeśli nie udało się go „wyleczyć”.
• Czy yerba mate przyspiesza metabolizm? Yerba mate jest naparem naturalnie zawierającym kofeinę, ale nie należy traktować jej jako środka przyspieszającego metabolizm ani produktu przeznaczonego do odchudzania. W codziennym wyborze lepiej kierować się składem, smakiem i sposobem przygotowania konkretnej yerby.
• Czy można parzyć yerba mate w zaparzaczu typu french press? Tak, nie ma żadnych przeciwwskazań do przygotowania naparu przy użyciu sitka do herbaty, AeroPressu, french pressu lub kawiarki.
• Czy yerba mate mogą pić dzieci? Yerba mate naturalnie zawiera kofeinę, dlatego nie jest napojem przeznaczonym dla małych dzieci. W przypadku starszych dzieci i młodzieży należy brać pod uwagę również kofeinę pochodzącą z innych produktów i napojów.
• Co zrobić, kiedy yerba jest za gorzka? Yerba mate może smakować bardziej gorzko, gdy zalewa się ją zbyt gorącą wodą. Jeśli napar jest zbyt gorzki, można użyć chłodniejszej wody, np. o temperaturze około 60–70 °C, albo dodać do yerby zioła lub owoce łagodzące smak i aromat. Można też dodać sok, np. z agawy, lub – jeśli ktoś lubi – miód. Przy klasycznym przygotowaniu najczęściej stosuje się wodę o temperaturze około 70–80 °C i unika wrzątku.
• Czy mogę wsypać więcej niż łyżeczkę suszu yerby? Tak. Tradycyjnie susz zajmuje znacznie większą część naczynia niż przy przygotowywaniu herbaty – często od około 1/3 do 3/4 objętości. Osoby początkujące mogą zacząć od kilku łyżek i zwiększać porcję w zależności od preferowanej intensywności smaku.
• Od czego zależy zawartość kofeiny w naparze? Zależy między innymi od konkretnego suszu, wielkości porcji, temperatury wody, czasu kontaktu z suszem i liczby kolejnych zalań. Różne osoby mogą też inaczej reagować na tę samą ilość kofeiny.
• Czy osoby starsze mogą pić yerba mate? Sam wiek nie przesądza o sposobie picia yerba mate. Najważniejszą cechą z punktu widzenia składu jest obecność kofeiny. Osoby, które mają zalecone jej ograniczenie, powinny uwzględniać yerba mate w łącznym spożyciu kofeiny.
• Ile kalorii ma napar yerba mate? Nie ma jednej wartości wspólnej dla wszystkich sposobów przygotowania. Znaczenie ma ilość suszu oraz dodatki. Cukier, miód, soki i inne składniki mogą wyraźnie zmienić wartość energetyczną gotowego napoju.
• Jaki zestaw jest niezbędny, by parzyć yerba mate? By przygotować napar yerba mate, oprócz samej yerby potrzebne są naczynie i woda. Warto wybrać dobrą yerbę lub susz yerba mate z owocami lub ziołami. Do picia yerby niezbędna jest bombilla. Naczyniem może być tykwa, drewniane lub ceramiczne matero albo stalowy kubek termiczny. Przydatne akcesoria to termos oraz szczoteczka do czyszczenia bombilli. Nasz sklep yerba mate oferuje wszystko, co niezbędne, by parzyć yerba mate.
• Czy erva mate to jest to samo co yerba mate? Tak. Erva-mate to portugalska nazwa yerba mate używana przede wszystkim w Brazylii.
• Co to jest guayusa? To roślina spokrewniona z yerbą, pochodząca z Ameryki Południowej, przede wszystkim z regionu Amazonii. Z jej liści przygotowuje się napar, który podobnie jak yerba mate naturalnie zawiera kofeinę, ale różni się smakiem i tradycją przygotowania.
• Co oznacza Mate cebado? To tradycyjna yerba mate, pita z matero przez bombillę, wielokrotnie zalewana wodą.
• Kim jest Cebador? Jest centralną postacią podczas Ronda del Mate: pełni rolę gospodarza, przygotowuje Mate cebado, ponownie zalewa susz i decyduje o tempie podawania, liczbie zalań oraz momencie wymiany suszu.
• Czym są Mate cocido, chá mate, kojoi i yerbiado? To różne określenia naparu z ostrokrzewu paragwajskiego przygotowywanego bez tradycyjnego matero i bombilli – na przykład w saszetkach lub zaparzaczu. Taki napój jest zwykle łagodniejszy w smaku niż klasyczna mate przygotowana z dużej ilości suszu.
• Rozwiązując krzyżówkę, można spotkać pytanie o „jerba mate”, „jerbamate” lub „yerbamate”. Czy chodzi o napój yerba mate? Tak, prawdopodobnie jest to po prostu pytanie napisane z błędem lub spolszczeniem.
• Mate, co to znaczy? Słowo „mate” pochodzi od słowa mati z języka keczua i oznacza tykwę, naczynie do picia yerby.
• Czy yerba mate to suplement diety? Nie. Yerba mate jest suszem roślinnym przeznaczonym do przygotowania naparu, a nie suplementem diety.
• Czy yerba mate działa na żołądek? Yerba mate nie jest produktem przeznaczonym do wspierania pracy żołądka. Jeśli po napojach zawierających kofeinę pojawia się dyskomfort, sposób i ilość spożycia warto dostosować do własnej tolerancji.
• Czy yerba mate pobudza i jak długo działa? Yerba mate naturalnie zawiera kofeinę, dlatego jej spożycie może wiązać się z odczuwaniem działania kofeiny. Nie ma jednak jednego czasu działania wspólnego dla wszystkich osób. Znaczenie mają ilość kofeiny w naparze, wielkość porcji, kolejne zalania i indywidualna wrażliwość.

Ekologiczna yerba mate

Yerba mate orgánica to hiszpańskie określenie yerba mate pochodzącej z certyfikowanej produkcji ekologicznej. Określenie to nie opisuje konkretnego smaku ani stopnia rozdrobnienia suszu, lecz sposób uprawy i produkcji.

Certyfikat ekologiczny YerbaMarket

YerbaMarket posiada aktualny certyfikat zgodny z art. 35 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2018/848 dotyczącego produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych. Sprawdź aktualny certyfikat w systemie TRACES Komisji Europejskiej.

Certyfikowana produkcja ekologiczna podlega określonym zasadom Unii Europejskiej. Obejmują one między innymi zakaz stosowania GMO i promieniowania jonizującego oraz ścisłe ograniczenia dotyczące nawozów i środków ochrony roślin. Nie oznacza to całkowitego zakazu wszystkich środków – w uprawach ekologicznych mogą być stosowane wyłącznie substancje dopuszczone do takiej produkcji.

W produkcji ekologicznej stosuje się między innymi płodozmian, metody wspierające żyzność gleby i rozwiązania ograniczające potrzebę stosowania zewnętrznych środków produkcji. W przypadku żywności przetworzonej obowiązuje również ograniczony wykaz dodatków i substancji pomocniczych. Oznaczenie BIO odnosi się więc przede wszystkim do sposobu produkcji oraz systemu kontroli, a nie do gwarancji określonego smaku czy większej zawartości składników odżywczych.

Certyfikat BIO yerba mate potwierdza, że produkcja i obrót spełniają wymagania dotyczące rolnictwa ekologicznego oraz podlegają systemowi kontroli. Zasady obejmują kolejne etapy łańcucha – od uprawy i zbioru przez przetwarzanie, przechowywanie i transport po sprzedaż.

Podsumowanie informacji o yerba mate (Ilex paraguariensis)

Yerba mate co to znaczy? Świat yerby plemienia Guarani

Yerba mate to napar z wysuszonych liści i młodych gałązek ostrokrzewu paragwajskiego (Ilex paraguariensis), pochodzącego z Ameryki Południowej. Naturalnie zawiera kofeinę i jest szczególnie mocno związana z kulturą Argentyny, Paragwaju, Urugwaju oraz południowej Brazylii. Jej historia sięga tradycji Indian Guarani, a wspólne picie mate do dziś jest ważnym elementem życia społecznego w regionie. Nazwa yerba mate łączy przekształcone łacińskie herba, czyli ziele, oraz mati z języka keczua, odnoszące się do tykwy. Tradycyjny napar przygotowuje się z dużej porcji suszu zalewanej wodą o temperaturze około 70–80 °C i pije przez bombillę. Smak może być mocno goryczkowy, dymny, ziemisty, świeży i trawiasty albo łagodniejszy – zależnie od rodzaju suszu, kraju pochodzenia i sposobu produkcji. Owoce, zioła i soki pozwalają dodatkowo zmieniać smak i aromat napoju.

Yerba mate co to za herbata? Susz ostrokrzewu paragwajskiego

Nasz sklep internetowy specjalizuje się w sprzedaży suszu yerba mate i akcesoriów. W naszym sklepie internetowym znajdziesz klasyczne yerby oraz kompozycje z guaraną, owocami, ziołami i innymi dodatkami. Oferujemy również bombille, matera i zestawy startowe. Yerba mate może być alternatywą dla kawy pod względem codziennego rytuału i smaku, ale oba napoje powstają z innych roślin i przygotowuje się je inaczej. Yerba naturalnie zawiera kofeinę, a jej ilość w naparze zależy od konkretnego suszu i sposobu przygotowania. Jedną porcję można zalewać wielokrotnie, uzyskując kolejne napary o stopniowo zmieniającym się smaku.

W sklepie znajdziesz także bombille, matera, termosy i inne akcesoria ułatwiające przygotowanie naparu. Oferta jest przeznaczona zarówno dla doświadczonych miłośników yerba mate, jak i osób, które dopiero zaczynają swoją przygodę z tym napojem. Szeroki wybór suszu pozwala porównywać kraje pochodzenia, sposób suszenia, stopień rozdrobnienia, ilość pyłu i patyczków oraz dodatki smakowe.

YerbaMarket – gdzie kupić dobrą yerba mate i akcesoria?

W naszym sklepie internetowym znajdziesz bogaty wybór yerba mate, blog ze szczegółowymi opisami, promocje, newsletter oraz praktyczne informacje o sposobach przygotowania. Oferujemy susze tradycyjne, owocowe, ziołowe, aromatyzowane, łagodne i intensywne w smaku – od propozycji dla początkujących po yerby dla koneserów – a także akcesoria takie jak ręcznie robione matera ceramiczne i bombille z alpaki.

Najlepsze marki yerba mate

W naszej ofercie znajdziesz zarówno mniej znane produkty, jak i popularne marki: Yerba Mate Amanda, Rosamonte, Taragui, Kraus, CBSe, paragwajską Yerba Mate Pajarito, Colon, Cruz de Malta, Yerba Mate Kurupi, Selecta, Campesino, a także Canarias, Laranjeiras i Yacuy. Część z nich dobrze sprawdza się również jako tereré, czyli yerba mate przygotowana na zimno z wodą i lodem. Poszczególne marki różnią się przede wszystkim smakiem, sposobem suszenia, rozdrobnieniem i proporcjami liści, patyczków oraz pyłu.

Nasza najlepsza yerba mate

Od ponad 20 lat testujemy susz ostrokrzewu paragwajskiego pod kątem wyglądu, smaku i jakości. W ofercie mamy między innymi linie i marki współtworzone z partnerami i plantacjami z Ameryki Południowej: brazylijską Yerba Mate Green, Monte Verde, susz z Paragwaju sprzedawany pod marką El Pajaro, a także Rio Negro, Vakapi i Mateine Caffeine. Jeśli masz pytania lub wątpliwości, zapraszamy do kontaktu.

YerbaMarket.com – Twój Yerba Mate Sklep
autor: Zespół Yerba Marketu

Produkt nie może być stosowany jako substytut zróżnicowanej diety. Zdrowy styl życia i zrównoważony sposób żywienia są niezbędne dla zachowania zdrowia. Wysoka zawartość kofeiny – nie stosować u dzieci i kobiet w ciąży.