Yerba mate – co to jest? Wszystkie rodzaje yerby
Yerba mate to napar z wysuszonych i zmielonych liści oraz patyczków ostrokrzewu paragwajskiego (Ilex paraguariensis), rośliny pochodzącej z Ameryki Południowej. Tą samą nazwą określa się też susz z liści i patyczków oraz samą roślinę. Tradycja picia mate wywodzi się z kultury rdzennych mieszkańców regionu, Indian Guarani. Do dziś napój jest szczególnie związany z Argentyną, Paragwajem, Urugwajem i południową Brazylią. Nazywa się ją też po prostu mate, a spotyka się zapis herba mate, nawiązujący do łacińskiego herba – ziele. W Brazylii yerba ma portugalską nazwę erva mate, a napar pity z dużej tykwy to chimarrão. Dawne indiańskie nazwy to caá mati i caá mate. Yerba naturalnie zawiera kofeinę – tę samą, którą mają kawa i herbata. Naszym zdaniem, a często słyszymy to też od klientów, to lepszy wybór niż kawa i napoje energetyczne z syntetyczną kofeiną: kofeina pochodzi wprost z liści, a przy tradycyjnym sposobie picia jest dostarczana stopniowo z kolejnych zalań suszu. Mate Tea wyróżnia się charakterystycznym smakiem i aromatem, który może być łagodny, roślinny, gorzki, dymny, tytoniowy, ziołowy albo owocowy – zależnie od rodzaju suszu i dodatków.
Yerbę pije się z matero, czyli naczynia, do którego wsypuje się susz i zalewa go wodą, przez bombillę – metalową rurkę z sitkiem na końcu. Woda powinna mieć 70–75°C, a susz w naczyniu zalewa się na nowo po każdym wypiciu. Z naszych obserwacji wynika, że zalewanie suszu wrzątkiem psuje smak yerba mate: napar staje się gorzki i niesmaczny. Sprawdziliśmy to sami: woda przelana po zagotowaniu do naczynia stygnie w temperaturze pokojowej do około 75°C w 10 minut, więc termometr nie jest konieczny. Z doświadczenia wiemy jednak, że ułatwia parzenie różnych rodzajów yerby, bo producenci często zalecają dla nich dokładną temperaturę wody. Na zimno pije się tereré: ten sam susz zalany lodowatą wodą z lodem, sokiem albo ziołami.
YerbaMarket specjalizuje się w propagowaniu i sprzedaży yerby od ponad 20 lat. Byliśmy na argentyńskich plantacjach, w zakładach przetwórczych i w Narodowym Instytucie Yerba Mate (INYM) w Posadas. W dalszej części wyjaśniamy, czym różnią się poszczególne rodzaje yerby, jak przygotować napar, na co zwrócić uwagę przy wyborze oraz która mate może być dobrym wyborem na początek.
Wybierz yerbę dopasowaną do swojego smaku i sposobu przygotowania: do tradycyjnego picia przez bombillę albo w wygodnych saszetkach. W tej kategorii znajdziesz klasyczne, smakowe, mocne i łagodne rodzaje yerby produkowane w Argentynie, Paragwaju, Brazylii i Urugwaju. Możesz porównać produkty pod względem intensywności i goryczki, stopnia rozdrobnienia, ilości pyłu, obecności patyczków i dodatków owocowych lub ziołowych. Osobom początkującym polecamy delikatną Mate Green, yerba mate smakową lub yerba mate suave. Według nas przy wyborze pierwszej yerby najwięcej zależy od suszenia: zielona yerba suszona gorącym powietrzem jest łagodniejsza w smaku, a dymna yerba z Paragwaju na początek często okazuje się za mocna. Na pierwsze zakupy doradzamy paczkę 400 albo 500 g lub próbki, a kilogramową paczkę – dopiero gdy któraś yerba wyjątkowo Ci zasmakuje. Zwolennicy tradycyjnego, wyrazistego naparu mogą wybrać yerbę klasyczną, a osoby szukające większej intensywności – mocną yerba mate. Spośród klasycznych yerb wyjątkowy smak i aromat ma naszym zdaniem – i według wielu klientów – argentyńska Rosamonte, z subtelnymi nutami różanymi. Tym, którzy lubią paragwajski styl yerby, proponujemy naszą markę El Pajaro. Osobną grupą są mieszanki z guaraną – yerba mate guarana. Mamy też yerbę do tereré – mieszanki komponowane do picia z zimną wodą, z matero albo z guampy – i rozpuszczalną yerbę instant, której nie trzeba parzyć.


Spis treści: wszystko o yerba mate
- Yerba mate co to jest?
- Jak powstaje yerba mate?
- Yerba mate a herbata, kawa i matcha – czym się różnią?
- Yerba mate – smak i aromat. Jak smakuje napar?
- Rodzaje yerba mate – kraj pochodzenia, cięcie, suszenie i dodatki
- Jaką yerba mate wybrać na początek?
- Jak przygotować i jak pić yerba mate?
- Pytania i odpowiedzi o yerba mate
- Ekologiczna yerba mate
- Nasza oferta yerba mate – paczki i marki
- Ciekawostka: yerba mate w krzyżówkach
Yerba mate co to jest? Liście ostrokrzewu paragwajskiego, pochodzenie i historia
Każda yerba do picia powstaje z liści i patyczków jednego gatunku – ostrokrzewu paragwajskiego (Ilex paraguariensis A.St.-Hil.). Ostrokrzew paragwajski to wiecznie zielone drzewo z Ameryki Południowej. Dziko rosnące okazy dorastają nawet do 15 metrów, ale na plantacjach przycina się je do formy krzewu o wysokości 3–6 metrów, żeby ułatwić zbiór. Roślinę opisał naukowo w 1822 roku Francuz Auguste de Saint-Hilaire, stąd skrót A.St.-Hil. przy nazwie łacińskiej. Ostrokrzew paragwajski bywa też nazywany herbatą paragwajską. Susz z jego liści jest cięty lub mielony w różnym stopniu, a wygląd suszu zależy od stylu produkcji w danym kraju.
![]() |
| Liście Yerba mate (Ostrokrzew paragwajski, Ilex paraguariensis) |
Skąd pochodzi yerba mate?
Na etykiecie produktu widać, skąd pochodzi yerba mate: z Argentyny, Paragwaju, Brazylii albo z Urugwaju. Ostrokrzew paragwajski uprawia się w trzech pierwszych krajach, a w Urugwaju rośnie tylko dziko, dlatego urugwajskie marki, takie jak Canarias, powstają z liści z południowej Brazylii. W Argentynie plantacje leżą w prowincji Misiones i w północno-wschodniej części prowincji Corrientes. W Brazylii yerbę uprawia się w stanach Parana, Santa Catarina, Rio Grande do Sul i Mato Grosso do Sul, a największym producentem jest Parana. W Paragwaju ostrokrzew rośnie we wschodniej części kraju, między rzekami Parana i Paragwaj.

Historia yerba mate – od Indian Guarani do plantacji jezuitów
Historia yerba mate zaczyna się na długo przed przybyciem Europejczyków. Indianie Guarani zbierali liście dzikich drzew i nazywali roślinę caá. Najpierw liście żuli, zwłaszcza w czasie długich wędrówek, bo działały pobudzająco. Później zaczęli zalewać je wodą w wydrążonej tykwie i pić napar przez trzcinową rurkę, z której wywodzi się dzisiejsza bombilla.
W XVII i XVIII wieku jezuici założyli pierwsze plantacje w regionie Misiones i uprawa przeszła od zbioru dzikich liści do kontrolowanej produkcji. Sprzedaż yerby utrzymywała misyjne osady jezuitów, tzw. redukcje, a sami zakonnicy rozsławili napar także w Europie – stąd nazwa „herbata jezuitów”. Po wygnaniu jezuitów w 1767 roku i kasacie zakonu w 1773 roku plantacje podupadły, a yerbę przez kolejne sto lat zbierano głównie z dziko rosnących drzew. Uprawę plantacyjną odtworzono dopiero pod koniec XIX wieku, gdy w Paragwaju, Argentynie i Brazylii na nowo opanowano kiełkowanie nasion. Z czasem yerba stała się narodowym napojem Argentyny, Paragwaju i Urugwaju, a w południowej Brazylii – napojem codziennym.
Mate co to znaczy? Nazwy yerba mate
Nazwa „yerba mate” znaczy dosłownie „ziele w tykwie”. Drugi człon pochodzi od keczuańskiego mati – tykwa, czyli naczynie do picia yerby. Nazwę najprawdopodobniej wymyślili jezuici. Samo „mate” to krótsza nazwa suszu i gotowego naparu: mówi się „pić mate” albo „parzyć mate”. W Argentynie i Urugwaju tym słowem określa się też naczynie.
Yerba ma też inne nazwy: zielone złoto Indian, herbata misyjna, ziele Świętego Bartłomieja i herbata jezuitów. W publikacjach spotyka się terminy łacińskie Mate folium, Folium Ilicis paraguariensis i Ilex paraguariensis folium.
Yerba mate w kulturze Ameryki Południowej
W Argentynie, Paragwaju i Urugwaju mate pije się przez cały dzień – w domu, w biurze, w parku i w podróży, z termosem ciepłej wody. Wspólne picie z jednego naczynia i jednej bombilli jest znakiem gościnności i przyjaźni.
Napar przygotowuje i rozlewa jedna osoba – cebador. Zalewa susz, podaje naczynie kolejnym osobom, a każda wypija całe zalanie i oddaje matero do ponownego zalania. Tak przygotowany napar to mate cebado, w odróżnieniu od mate cocido parzonego jak herbata. Kto powie „gracias”, daje znać, że więcej już nie chce.
Argentyna: mate ma oficjalny status narodowego naparu, a według danych podawanych przez argentyńskie instytucje yerba jest obecna w ponad 90% gospodarstw domowych.
Paragwaj: ustawowym napojem narodowym jest tereré – yerba parzona lodowatą wodą. Związane z nim praktyki i wiedza zostały w 2020 roku wpisane na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO.
Poza Ameryką Południową mate pije się też w Syrii i Libanie, a coraz częściej w Europie.
Jak powstaje yerba mate? Produkcja, skład, właściwości i działanie
Produkcja yerba mate ma kilka etapów: zbiór, sapecado, suszenie, canchado, sezonowanie i mielenie. Po zbiorze świeże gałązki z liśćmi szybko przechodzą sapecado – krótką obróbkę cieplną, która zatrzymuje utlenianie liści. Potem następuje właściwe suszenie: z udziałem dymu z palonego drewna albo samym gorącym powietrzem (sin humo). Kolejny etap to canchado, czyli wstępne, grube rozdrobnienie wysuszonego materiału.
Tak przygotowana yerba może przejść estacionamiento, czyli sezonowanie i dojrzewanie suszu. Na końcu odbywa się molienda – mielenie, przesiewanie i dobieranie proporcji liści, drobnych cząstek i patyczków.
Liście, patyczki i pył – skład suszu
Z czego jest yerba mate, widać po wsypaniu suszu do naczynia: to liście, patyczki i pył powstający przy mieleniu. Dużo pyłu daje gęstszy i mocniejszy napar, ale łatwiej zapycha bombillę. Patyczki rozluźniają susz w naczyniu. Proporcje tych składników, razem ze sposobem suszenia, decydują o tym, jaki będzie gotowy napar: jego smak, aromat i moc. Opisują je oznaczenia na paczkach, takie jak elaborada, despalada, sin humo czy compuesta.
Właściwości yerba mate – co zawierają liście ostrokrzewu?
Właściwości yerba mate wynikają ze składu liści ostrokrzewu paragwajskiego. Najbardziej znanym składnikiem jest kofeina, która występuje w nich naturalnie, podobnie jak w herbacie, kawie czy kakao. W liściach jest jej wyraźnie więcej niż w patyczkach, a jej ilość zależy od rośliny, terminu zbioru, nasłonecznienia i suszenia. Mateina to inna nazwa tej samej kofeiny. Dawniej przedstawiano ją jako osobną, łagodniejszą substancję, ale to mit.
Poza kofeiną yerba mate zawiera teobrominę, czyli związek obecny też w kakao, i śladowe ilości teofiliny, której obecność część badaczy kwestionuje. Wśród polifenoli przeważają kwasy chlorogenowe, te same, które występują w kawie. Charakterystyczną goryczkę naparu dają saponiny – to one sprawiają też, że przy zalewaniu suszu tworzy się lekka piana. W liściach są również składniki mineralne, m.in. magnez, potas, cynk i mangan.
Ilość wszystkich tych związków różni się zależnie od surowca, terminu zbioru, rodzaju gleby i sposobu przetwarzania. Kofeina jest naturalnym składnikiem liści, dlatego nie istnieje yerba mate bez kofeiny.
Działanie yerba mate – jak działa kofeina w naparze?
Działanie yerba mate wynika przede wszystkim z kofeiny. Kofeina pobudza układ nerwowy, bo blokuje w mózgu receptory adenozyny. Teobromina działa podobnie, ale znacznie słabiej. W yerba mate kofeina trafia do naparu stopniowo. Kubek naparu zawiera jej zwykle niewiele mniej niż kubek kawy. Przy tradycyjnym piciu z matero susz zalewa się jednak wiele razy, więc kofeina uwalnia się porcjami, z kolejnych zalań.
W każdej porcji naparu kofeiny może być inaczej, bo jej ilość zależy od rodzaju suszu, wielkości porcji, temperatury wody, czasu kontaktu z suszem i liczby zalań. Mieszanki z guaraną zawierają dodatkowo kofeinę z nasion guarany. Odczuwalne pobudzenie zależy też od indywidualnej wrażliwości na kofeinę, więc nie u każdego będzie takie samo.
Co mówią badania o yerba mate?
Badania nad yerbą dotyczą m.in. poziomu cukru we krwi, metabolizmu tłuszczów i masy ciała. Najnowsza metaanaliza randomizowanych badań klinicznych, opublikowana w 2025 roku w czasopiśmie Frontiers in Endocrinology, nie wykazała istotnego wpływu picia yerby na BMI, obwód talii, cholesterol ani trójglicerydy. Nie ma więc dowodów, że yerba mate na odchudzanie działa, i nie jest ona środkiem leczniczym. Yerba mate to przede wszystkim napar z naturalną kofeiną, z charakterystycznym smakiem i kulturą picia.
Na co jest yerba mate i kiedy ją pić?
Osoby, które sprawdzają, na co jest yerba mate, najczęściej szukają napoju z kofeiną innego niż kawa. Polecamy yerbę jako zamiennik kawy i napojów energetycznych z dodaną, często syntetyczną kofeiną. Tym, co daje yerba mate, jest kofeina pochodząca wprost z liści ostrokrzewu. Najczęstsze zastosowanie yerba mate to codzienny napój rano, w pracy i podczas nauki. Praktyczne zalety yerba mate to wydajność – jedną porcję suszu zalewa się kilkanaście razy – i duży wybór smaków, od łagodnych po bardzo intensywne.
Yerba mate a herbata, kawa i matcha – czym się różnią?
Yerba mate nie jest herbatą, choć parzy się ją podobnie i często tak się ją nazywa. Od herbaty, kawy i matchy różni ją roślina, z której powstaje, i sposób przygotowania.
Yerba mate a herbata
Herbata powstaje z krzewu herbacianego, a yerba z ostrokrzewu paragwajskiego. Nazwa herbata yerba mate przyjęła się w Polsce dlatego, że susz parzy się podobnie. Z tego samego powodu mówi się o niej też „herbata z Ameryki Południowej”.
| Cecha | Yerba mate | Herbata |
|---|---|---|
| Roślina | ostrokrzew paragwajski (Ilex paraguariensis) | krzew herbaciany (Camellia sinensis) |
| Pochodzenie | Ameryka Południowa | Azja, przede wszystkim Chiny, Indie i Japonia |
| Parzenie | jedna porcja zalewana wiele razy, woda do 75 °C | zwykle jedno lub kilka zalań, temperatura zależna od rodzaju |
| Naczynie | matero i bombilla | kubek, czajniczek |
Yerba mate a kawa – czym się różnią?
Yerba mate i kawa mają jedną ważną cechę wspólną – naturalnie zawierają kofeinę – ale powstają z zupełnie innych surowców i inaczej się je przygotowuje.
| Cecha | Yerba mate | Kawa |
|---|---|---|
| Surowiec | liście i młode gałązki ostrokrzewu paragwajskiego | palone nasiona kawowca |
| Przygotowanie | jedna porcja suszu może być zalewana wielokrotnie | najczęściej jednorazowa ekstrakcja porcji kawy |
| Typowy smak | roślinny, gorzki, dymny lub łagodny, zależnie od suszu | palony, gorzki, zależny od ziaren i sposobu palenia |
Yerba mate zamiast kawy to częsty wybór osób, które chcą zmienić poranny nawyk, a nie rezygnować z napoju z kofeiną. Gdy ktoś waha się, yerba czy kawa, największą różnicę zobaczy w codziennym rytmie: kawa to szybka porcja na kilka minut, a yerbę popija się powoli przez dłuższą chwilę.
Yerba mate a matcha
W zestawieniu yerba mate a matcha chodzi o dwie różne rośliny. Yerba powstaje z liści ostrokrzewu paragwajskiego, a matcha to zmielone na proszek liście herbaty Camellia sinensis, uprawianej w Japonii w cieniu przed zbiorem. Yerba mate i matcha naturalnie zawierają kofeinę. Matchę rozrabia się z wodą i wypija razem z proszkiem. Yerbę zalewa się w matero wiele razy, a susz zostaje w naczyniu.
Yerba matcha to sproszkowana yerba przygotowywana tak jak japońska herbata: proszek rozrabia się bezpośrednio w wodzie albo w mleku roślinnym. Taką yerbę mamy w linii Yerba Mate Green.
Yerba mate – smak i aromat. Jak smakuje napar?
Yerba mate smakuje najczęściej jak mocno zaparzona zielona herbata – z wyraźną goryczką i nutą suszonych ziół. Jaki smak ma yerba mate przy pierwszym spróbowaniu, zależy jednak od suszu. Klasyczna yerba jest ziemista, roślinna i gorzka. Delikatna yerba argentyńska ma lekką goryczkę, a intensywna yerba mate z Paragwaju – dymny, wręcz tytoniowy charakter, mocniej wyczuwalną goryczkę i posmak ogniska. Mate Green suszona gorącym powietrzem jest świeższa i bardziej trawiasta.
Z naszego doświadczenia o mocy smaku decyduje przede wszystkim suszenie. Yerba suszona dymem jest mocniejsza w smaku i bardziej gorzka, a zielona, suszona powietrzem – łagodniejsza. Mocne despalady bez dymu nie są gorzkie, tylko intensywnie trawiaste, bo dominują w nich liście.
Pierwsze zalania są najintensywniejsze, a z każdym kolejnym smak łagodnieje. Dlatego do yerby dobrze jest podejść kilka razy, zanim się ją oceni.
Smak yerba mate zależy od kraju pochodzenia, sposobu suszenia, czasu sezonowania i leżakowania, stopnia rozdrobnienia i proporcji liści, patyczków i pyłu. Duże znaczenie ma też temperatura wody.
Rodzaje yerba mate – kraj pochodzenia, cięcie, suszenie i dodatki
Podstawowe rodzaje yerba mate różnią się krajem pochodzenia, sposobem suszenia i sezonowania, stopniem zmielenia i dodatkami. Są yerby klasyczne bez dodatków i mieszanki z ziołami, owocami lub naturalnymi aromatami. Są susze z patyczkami i prawie bez nich, mocno pyliste i niemal pozbawione pyłu, suszone dymem i samym powietrzem.
| Rodzaj yerba mate | Czym się wyróżnia |
|---|---|
| Klasyczna | czysty susz bez dodatków, wyraźna goryczka |
| Smakowa | susz z owocami, ziołami lub kwiatami |
| Mocna | intensywny smak, często dymna elaborada z Paragwaju |
| Suave | łagodna, z mniejszą goryczką |
| Mate Green | brazylijska yerba suszona gorącym powietrzem, świeża i trawiasta |
| Paragwajska | dymna i intensywna, z pyłem i patyczkami |
| Chimarrão | brazylijski susz zmielony na zielony proszek |
| Kraftowa | susz od małych producentów i plantacji |
| Z guaraną | mieszanka z owocem guarany |
| Do tereré | mieszanki do picia na zimno |
| W saszetkach | mate cocido parzona w kubku jak herbata |
| Instant | rozpuszczalna, bez parzenia |
| Prażona (tostada) | susz prażony, z nutą kakao, np. Yerba Mate Green Coffee Toasted |
| Yerba mate w puszce | susz w ozdobnej puszce z dozownikiem (yerbera) |
| Napoje z yerba mate | gotowe napoje w puszce lub w butelce, bez parzenia |
Yerba argentyńska
Yerba argentyńska to bardzo różne susze: od łagodnych po wyraźnie gorzkie i intensywne. Najczęściej to klasyczny susz z widocznymi liśćmi i patyczkami, mniej dymny niż yerba paragwajska, dlatego łatwo od niej zacząć. Argentyna jest jednym z największych producentów i eksporterów yerby. W naszej opinii i opinii wielu klientów wyjątkowy smak i aromat ma argentyńska Rosamonte – wyczuwalne są w niej subtelne nuty różane.
Yerba paragwajska
Yerba paragwajska odznacza się wędzonym zapachem z nutami ogniska i wyrazistym, dymnym, goryczkowym smakiem naparu. Susz zawiera zwykle drobno cięte listki, pył i patyczki, dlatego wiele paragwajskich produktów ma bardzo intensywny charakter. Typowym przykładem tego stylu jest Pajarito Tradicional, klasyczna paragwajska elaborada. Paragwajska yerba ma wielu zwolenników, ale początkującym często wydaje się zbyt mocna. Określenie herbata paragwajska (ang. Paraguay tea, hiszp. té del Paraguay) jest szersze: to popularna nazwa każdej yerby, niezależnie od kraju pochodzenia.
Yerba brazylijska i chimarrão
Najbardziej charakterystycznym brazylijskim sposobem picia yerby jest chimarrão. Używa się do niego bardzo drobno zmielonego suszu o intensywnie zielonym kolorze, takiego jak Yerba Mate Chimarrao. Sam susz Brazylijczycy nazywają po portugalsku erva-mate, a chimarrão to nazwa naparu i sposobu picia. W takim suszu ok. 70% to drobno zmielone liście, a ok. 30% – pocięte gałązki. Brazylijczycy pakują go zaraz po wysuszeniu, bez leżakowania, więc nie traci koloru i smakuje świeżo, trawiasto. Chimarrão pije się z szerokiej tykwy cuia przez rurkę, którą w Brazylii nazywa się bomba. Yerba brazylijska bywa też suszona samym gorącym powietrzem, bez dymu – tak powstaje Mate Green. Brazylijskie susze bez pyłu dobrze sprawdzają się na początek i u osób, dla których klasyczna yerba jest za mocna.
Yerba Mate Green
Mate Green to yerba z południowej Brazylii, która składa się głównie z liści ostrokrzewu paragwajskiego z górnej partii krzewu, zawiera niewiele pyłu i tylko około 5% drobnych łodyżek. Suszy się ją wyłącznie gorącym powietrzem. Nazwą Mate Green, rzadziej yerba green, określa się świeże, zielone susze, niesuszone dymem i nieleżakowane. Zielone susze bez dymu są lekkie, łagodne w smaku i aromatyczne. Oryginalną Mate Green wyróżniają soczyście zielony kolor, trawiasty charakter, grube listki i kompozycje z minimalną ilością pyłu. Mate Green to doskonała baza dla mieszanek owocowych i ziołowych, a jako despalada bez dodatków jest bardzo popularna w naszym kraju.
Yerba urugwajska
Urugwaj nie ma własnych plantacji, a yerbę sprowadza się tam z południowej Brazylii. Mimo to w przeliczeniu na mieszkańca pije się tam jej najwięcej. Urugwajczycy wolą bardzo drobno cięte liście mate, sezonowane przez kilka miesięcy, zwykle bez większych patyczków i z dużym udziałem pyłu. Przy tylu drobnych cząstkach potrzebna jest bombilla z dokładnym filtrem. Napar jest zwykle mocno gorzki i intensywny i nie słabnie szybko przy kolejnych zalaniach.
Yerba mate elaborada (con palo) i despalada (sin palo)
Yerba mate elaborada to po prostu gotowa, przetworzona yerba. Najczęściej spotyka się elaborada con palo, która według argentyńskiego kodeksu żywnościowego (Código Alimentario Argentino) zawiera co najmniej 65% liści i nie więcej niż 35% patyczków. Elaborada może zawierać też dodatki smakowe, np. miętę, guaranę czy limonkę.

Yerba mate despalada (despalillada) zawiera co najmniej 90% liści i nie więcej niż 10% patyczków. Określenie despalada, czyli yerba sin palo, mówi o udziale gałązek, a nie o ilości pyłu. Despalada może mieć różny stopień rozdrobnienia, smak i aromat zależnie od producenta. Mało pyłu mają grubo cięte despalady, dlatego wybierają je osoby szukające yerba mate bez pyłu. Samo oznaczenie con palo albo sin palo nie mówi jednak wszystkiego o mocy suszu. Liczy się też stopień rozdrobnienia, ilość pyłu, odmiana i przede wszystkim to, ile yerby wsypiesz do naczynia.

Yerba mate sin humo i barbacuá – bez dymu czy z dymem?
Sin humo oznacza, że yerbę suszono bez dymu, wyłącznie gorącym powietrzem. Yerba mate suszona powietrzem ma czystszy, roślinny smak, bez nuty ogniska. Yerba mate bez dymu to między innymi Mate Green i wiele suszy z południowej Brazylii. Przeciwieństwem jest barbacuá: gałązki z liśćmi suszy się powoli na drewnianym ruszcie nad ogniem i yerba nabiera wyraźnie dymnego aromatu.

Klasyczna i smakowa yerba mate – owocowa, miętowa i z ziołami
Klasyczna yerba mate nie ma dodatkowych składników smakowych. Należy do niej przede wszystkim elaborada con palo. Taki czysty susz bez dodatków to yerba pura.
Smakowa yerba mate zawiera suszone owoce, zioła lub płatki kwiatów. Dodatki zmieniają smak i aromat naparu i często łagodzą goryczkę. Kompozycje mogą mieć nuty słodkie, cytrusowe, ziołowe lub cierpkie – zależnie od receptury producenta. Yerba mate owocowa to na przykład susz z cytryną albo z mango, a orzeźwiający smak ma yerba mate miętowa. Słodka yerba mate to najczęściej mieszanka z owocami, której słodkawy smak dają same dodatki.
Yerba mate compuesta to yerba komponowana z dodatkami: ziołami, takimi jak mięta, burrito, boldo, peperina, cedrón czy rumianek. Tradycyjną compuestą jest yerba mate z ziołami, opisywana na paczkach jako con hierbas. Mieszanki z suszonymi owocami i skórkami cytrusów mają oznaczenie con frutas.

Mocna yerba mate – która jest najmocniejsza?
Słowo „mocna” może oznaczać dwie różne rzeczy: bardzo intensywny smak albo wysoką zawartość kofeiny w gotowym naparze. Intensywny smak mają często dymne, paragwajskie elaborady, zebrane w kategorii mocna yerba mate. Więcej kofeiny mają zwykle despalady, bo liście mają jej znacznie więcej niż gałązki.
Yerba mate z guaraną i yerba energia
Yerba mate z guaraną to mieszanka suszu z owocem guarany, amazońskiej rośliny, której nasiona naturalnie zawierają kofeinę. Producenci często nazywają takie kompozycje „energia” albo „energy”, stąd potoczna nazwa yerba mate energia. Guaranę dodaje się do klasycznych elaborad i do suszy smakowych.
Yerba mate kraftowa, rzemieślnicza i niszowa
Yerba mate rzemieślnicza pochodzi od małych producentów i rodzinnych plantacji, a nie z dużych zakładów. Powstaje w mniejszych seriach, a producent sam decyduje o sposobie suszenia i czasie sezonowania. Do tej grupy zaliczamy też niszowe yerba mate, czyli susze trudniej dostępne w Polsce niż popularne marki z Argentyny czy Brazylii.
Yerba mate suave, Tipo P.U.1 i selección especial – co oznaczają?
- Suave oznacza yerbę delikatną w smaku, najczęściej grubo ciętą, która powoli oddaje smak i kofeinę. Delikatna yerba to dobry wybór dla osób, które nie szukają mocnej goryczki.
- Tipo P.U.1 to oznaczenie bardzo drobno mielonego suszu przeznaczonego przede wszystkim na rynek urugwajski.
- Selección especial spotyka się przy specjalnie wyselekcjonowanych yerbach; dokładne znaczenie zależy od producenta i konkretnej linii produktu.
Oryginalna yerba mate – jak ją rozpoznać?
Oryginalna yerba mate ma na opakowaniu kraj pochodzenia i producenta, a w składzie ostrokrzew paragwajski (Ilex paraguariensis). Przy suszach z Argentyny etykieta podaje też rodzaj: elaborada con palo albo despalada. Mieszanki z owocami i ziołami to wciąż yerba, ale skład wymienia wtedy każdy dodatek.
Jaką yerba mate wybrać na początek?
Jaka yerba mate na początek sprawdzi się najlepiej, zależy głównie od goryczki. Łatwiej zacząć od suszu łagodnego: argentyńskiej elaborady, odmiany suave, świeżej Mate Green albo mieszanki z owocami. Szerszy wybór łagodnych suszy zawiera kategoria yerba mate suave. Jeśli dopiero sprawdzasz, yerba mate – jak zacząć, wybierz niewielką porcję suszu i kilka różnych smaków, zanim zdecydujesz się na ulubiony. W naszej opinii na początek najlepiej kupić paczkę 400 albo 500 g lub próbki. Po paczkę 1 kg sięgnij dopiero wtedy, gdy któraś yerba wyjątkowo Ci zasmakuje. Nie musisz od razu wsypywać połowy naczynia mocnej, dymnej yerby. Lepiej sprawdzi się susz z większymi kawałkami liści i małą ilością pyłu, bo rzadziej zatyka bombillę. Susze, po które klienci sięgają najczęściej, zebraliśmy w bestsellerach yerba mate.
Dobrym startem jest delikatna yerba z owocami, na przykład Yerba Mate Green Tutti Frutti lub Curupira Mango Huerto. Patyczki w elaboradzie trochę łagodzą smak, a despalada z samych liści daje pełniejszy napar, ale despalada Mate Green suszona powietrzem i tak jest delikatniejsza od dymnej elaborady z Paragwaju.
Yerbę można pić nawet na zimowym spacerze (zobacz wideo – zimowy spacer z yerba mate). Wystarczy termos z ciepłą wodą i naczynie z odpowiednią ilością suszu.
Yerba mate saszetki
Yerba w saszetkach, czyli torebkach, to bardzo dobry wybór dla początkujących i wtedy, gdy chcesz napić się yerby na szybko lub poza domem. Yerbę z saszetki parzy się w kubku jak herbatę, a w Argentynie nazywa się ją mate cocido. Napar z saszetki jest łagodniejszy od mate z matero, bo na jedno zalanie przypada znacznie mniej suszu.
Zestawy yerba mate i próbki
Zestawy startowe zawierają wszystko, co potrzebne do przygotowania yerby i picia naparu przez bombillę: naczynie, stalową bombillę i kilka różnych smaków suszu. Gotowy zestaw yerba mate dobiera się do liczby osób: można wybrać zestaw startowy dla singla, dla dwojga, zestawy powiększone z akcesoriami, ekonomiczne, wielopaki dla oszczędnych i zestawy prezentowe. Osoby, które chcą poznać jak najwięcej smaków, mogą sięgnąć po zestawy próbek yerba mate 50 g. Próbki yerba mate pozwalają odkrywać nowe smaki bez kupowania dużej paczki jednego rodzaju yerby.
Jak przygotować i jak pić yerba mate?
Yerba mate parzy się w matero wodą o temperaturze 70–75 °C i pije przez bombillę. Jedną porcję suszu można zalewać wiele razy. Na zimno przygotowuje się z niej tereré z lodowatą wodą.
Jak się nazywa kubek do yerba mate? Matero, tykwa, cuia i guampa
Tradycyjne picie yerba mate wymaga naczynia, bombilli, ostudzonej wody i dobrego suszu – naturalnego albo mieszanki z owocami i ziołami. Kubek do yerba mate to matero – ogólne określenie naczynia przeznaczonego do picia yerba mate, wykonanego z ceramiki, drewna, np. palo santo, metalu albo naturalnego owocu tykwy. W Brazylii, szczególnie przy piciu drobno zmielonego chimarrão, używa się charakterystycznej cui. W Paragwaju przy tereré spotyka się guampę – naczynie z rogu, tradycyjnie związane z piciem yerba mate na zimno.
Matera, tykwy i bombille są w dziale akcesoria do yerba mate. Na początek matero nie jest konieczne – wystarczy zwykły kubek, a naczynie można dokupić później. Przy kolejnych zalaniach przydaje się termos, który trzyma wodę w odpowiedniej temperaturze. Wygodną alternatywą jest yerbomos – naczynie z osobną komorą na susz, z którego napar pije się przez rurkę w pokrywce.

Ile yerby sypać do matero i do kubka?
Ile yerby sypać do matero, zależy od tego, jak mocny napar lubisz: tradycyjnie susz zajmuje od około 1/3 do 3/4 naczynia, a na początek wystarczy około 1/4. Gdy smak przestanie zaskakiwać, porcję można stopniowo zwiększać, nawet do połowy naczynia. Przy kubku jest prościej. Ile yerby na kubek z zaparzaczem albo bombillą? Na początek 1–2 łyżki suszu.
Jak parzyć yerba mate? Przygotowanie krok po kroku
Tak parzymy yerbę w matero – instrukcja, jak zaparzyć yerba mate na ciepło:
- Wsyp yerbę do naczynia w ilości od 1/4 do 3/4 jego objętości.
- Obróć na chwilę naczynie do góry dnem, zakrywając je dłonią, aby pył przesunął się na wierzch i nie zatykał bombilli.
- Przechyl naczynie, by susz ułożył się po jednej stronie, i usyp yerbę w kopczyk.
- Włóż bombillę w pustą przestrzeń naczynia.
- Zagotuj wodę i odczekaj, aż ostygnie do 70–75 °C. To właściwa temperatura wody do yerba mate – najłatwiej sprawdzić ją termometrem herbacianym.
- Pierwsze zalanie zacznij od niewielkiej ilości ostudzonej wody.
- Poczekaj chwilę, aż susz wchłonie wodę.
- Zalej ziele mate większą ilością ostudzonej wody – to drugie zalanie.
- Po chwili napar jest gotowy do picia.
- Ile razy zalewać yerbę? Susz ostrokrzewu paragwajskiego można zalewać kilkanaście razy – każde kolejne zalanie daje łagodniejszy napar, aż susz straci smak.

Tereré – jak pić yerba mate na zimno?
Tereré, czyli yerba mate na zimno, to przygotowanie yerba mate wyraźnie inne niż napar na ciepło. Tereré jest szczególnie popularne podczas upałów, bo orzeźwia, a przy tym zachowuje charakterystyczny smak yerby. Nadaje się do niego klasyczny susz i yerba mate do tereré – mieszanki komponowane do picia na zimno.
- Wsyp yerbę do naczynia w ilości do 3/4 jego objętości.
- Zalej yerbę zimną, a najlepiej lodowatą wodą (do 5 °C), z kostkami lodu.
- Odczekaj moment, aż susz nasiąknie – to pierwsze zalanie tereré.
- Zalej ziele mate większą ilością lodowatej wody.
- Włóż metalową bombillę do naczynia – tereré z liści ostrokrzewu paragwajskiego jest gotowe do picia.

Jak pić yerba mate bez bombilli?
Bez bombilli yerbę można zaparzyć w kubku z zaparzaczem, w dzbanku z sitkiem albo w french pressie. Wsyp 1–2 łyżki suszu, zalej wodą o temperaturze 70–75 °C i po kilku minutach oddziel susz od naparu. Tę samą porcję można zalać jeszcze raz. Najprostszym rozwiązaniem bez akcesoriów jest yerba mate w saszetkach.
Czy yerba mate można słodzić? Gorzka yerba i mate z mlekiem
Napar wychodzi zbyt gorzki najczęściej wtedy, gdy woda jest za gorąca. Pomaga chłodniejsza woda, około 60–70 °C, albo yerba z ziołami lub owocami, które łagodzą smak i aromat. Można też dodać syrop z agawy albo – jeśli ktoś lubi – miód.
Tak, yerba mate można słodzić. W Argentynie część osób pije mate dulce z cukrem albo miodem, a w Paragwaju do tereré dodaje się soki owocowe. Najczęściej pije się jednak mate bez słodzenia.
Yerba mate z mlekiem to mate de leche, znane w Argentynie i Paragwaju. Susz zalewa się zamiast wody ciepłym mlekiem, krowim albo roślinnym, często z odrobiną cukru.
Pytania i odpowiedzi o yerba mate
- Czy erva mate to jest to samo co yerba mate? Tak. Erva-mate to portugalska nazwa yerba mate używana przede wszystkim w Brazylii.
- Co to jest rozpuszczalna yerba mate? Rozpuszczalna yerba mate to suszony ekstrakt z naparu w postaci proszku albo granulek. Wystarczy rozmieszać go w wodzie, bez parzenia i bez bombilli. Znajdziesz ją w kategorii yerba mate instant.
- Czy yerba mate się psuje i jak ją przechowywać? Suchy susz długo zachowuje jakość, ale z czasem traci aromat. Najlepiej trzymać go w szczelnej puszce na yerba mate, w suchym i ciemnym miejscu, z dala od przypraw i kawy. Zawilgocona yerba może spleśnieć i wtedy nie nadaje się do picia.
- Czy jest yerba mate w butelce? Tak. Gotowe napoje z yerba mate, w butelce albo w puszce, pije się bez parzenia. Te z naszej oferty są w kategorii napoje z yerba mate.
- Co to jest yerbera? Yerbera to pojemnik na yerbę, najczęściej puszka z dozownikiem.
Ekologiczna yerba mate
Yerba mate orgánica to hiszpańskie określenie yerba mate pochodzącej z certyfikowanej produkcji ekologicznej. Po polsku taki susz nazywa się yerbą BIO, a inna nazwa to yerba mate organiczna. Określenie to nie opisuje konkretnego smaku ani stopnia rozdrobnienia suszu, tylko sposób uprawy i produkcji.
Certyfikat ekologiczny YerbaMarket
YerbaMarket posiada aktualny certyfikat zgodny z art. 35 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2018/848 dotyczącego produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych. Sprawdź aktualny certyfikat w systemie TRACES Komisji Europejskiej.
Certyfikowana produkcja ekologiczna podlega określonym zasadom Unii Europejskiej. Obejmują one między innymi zakaz stosowania GMO i promieniowania jonizującego, a do tego ścisłe ograniczenia dotyczące nawozów i środków ochrony roślin.
Certyfikat BIO yerba mate potwierdza, że produkcja i obrót spełniają wymagania dotyczące rolnictwa ekologicznego i podlegają systemowi kontroli. Zasady obejmują kolejne etapy łańcucha – od uprawy i zbioru przez przetwarzanie, przechowywanie i transport po sprzedaż.
Nasza oferta yerba mate – paczki i marki
Jeśli szukasz, gdzie kupić yerba mate razem z akcesoriami, zajrzyj do naszego sklepu internetowego. Mamy bogaty wybór yerba mate: susze tradycyjne, owocowe, ziołowe, aromatyzowane, łagodne i intensywne w smaku – od propozycji dla początkujących po yerby dla koneserów. Oferujemy też ręcznie robione matera ceramiczne i bombille z alpaki.
Paczki 500 g, 1 kg i wielopaki
Ile kosztuje yerba mate, zależy od kraju pochodzenia, sposobu suszenia, czasu sezonowania, wielkości paczki i certyfikatu BIO. Paczka 500 g to podstawowe opakowanie większości marek z Argentyny, Paragwaju i Brazylii, a yerba mate 1kg wystarcza na dłużej osobom, które piją mate codziennie. Cena yerba mate w przeliczeniu na gram jest zwykle niższa przy paczkach 1 kg i wielopakach yerba mate. Dla firm, kawiarni i sklepów działa nasza hurtownia yerba mate YerbaMateHurt.com.
Marki yerba mate z Argentyny, Paragwaju, Brazylii i Urugwaju
W naszej ofercie są popularne marki yerba mate z Argentyny, Paragwaju, Brazylii i Urugwaju. Wiele z nich nadaje się też do tereré.
- Paragwaj: Pajarito, Kurupi, Selecta, Colon, Campesino, El Pajaro, Vakapi, Mateine
- Argentyna: Amanda, Taragüi, CBSe, Rosamonte, Pipore, Playadito, Kraus, Cruz de Malta, Rio Negro, Union
- Brazylia: Barão, Laranjeiras, Yacuy, Mate Green, Monte Verde, PumaTe
- Urugwaj: Canarias
Amanda, jedna z najbardziej znanych marek z Argentyny, wyrosła z rodzinnego przedsiębiorstwa założonego przez polskiego emigranta Juana Szychowskiego. Polecamy też nasze marki: Mate Green, El Pajaro, Rio Negro, Monte Verde, Vakapi, PumaTe i Mateine. Na początek spróbuj zielonej, suszonej bez dymu Mate Green z plantacji w Laranjeiras do Sul w brazylijskim stanie Paraná, a jeśli lubisz wyrazisty paragwajski smak, sięgnij po El Pajaro. Jeśli masz pytania o wybór suszu, zapraszamy do kontaktu.
Ciekawostka: yerba mate w krzyżówkach
Yerba mate jest częstym hasłem w krzyżówkach, także w spolszczonym zapisie „jerba mate”, „jerbamate” albo „yerbamate”. Najczęściej pojawia się pytanie o naczynie: hasło „z niej pita yerba mate”, także w wersji „z niej pita herbata mate” albo „w niej pita yerba mate”, ma odpowiedź tykwa – 5 liter.
Na hasła „napój yerba”, „yerba napar”, „herbata paragwajska”, „herbata pita przez rurkę”, „napar z ostrokrzewu paragwajskiego”, „napój z suszonych liści ostrokrzewu paragwajskiego” albo „napój ze sproszkowanych liści ostrokrzewu paragwajskiego” odpowiedzią jest mate – 4 litery. Rurka do picia mate to bombilla (8 liter), a paragwajskie drzewo, z którego liści parzy się mate, to ostrokrzew (10 liter).













