Trawa cytrynowa – zastosowanie w kuchni i jako składnik mieszanek yerba mate

Trawa cytrynowa, nazywana też lemongrass lub palczatką cytrynową, jest jednym z tych składników, które łatwo rozpoznać już po zapachu. Ma świeży, wyraźnie cytrusowy aromat, ale nie daje kwaśnego smaku charakterystycznego dla soku z cytryny. W kuchniach Azji Południowo-Wschodniej trafia do zup, curry, ryżu, marynat, sosów i napojów. Suszona trawa cytrynowa świetnie nadaje się też do przygotowania naparu oraz do komponowania własnych mieszanek yerba mate.

Jeżeli masz w domu paczkę suszonej trawy cytrynowej i zastanawiasz się, co właściwie z nią zrobić, możliwości jest znacznie więcej niż samo zalanie jej gorącą wodą. Poniżej znajdziesz konkretne zastosowania i przepisy z trawą cytrynową: od prostego ryżu i wietnamskiego kurczaka po tajską zupę, curry kokosowe, lemoniadę i domowy syrop. Na końcu pokazujemy też, dlaczego ten sam składnik tak często pojawia się w mieszankach yerba mate.

Co to jest trawa cytrynowa?

Trawa cytrynowa należy do rodziny wiechlinowatych, czyli tej samej dużej rodziny roślin, do której należą liczne trawy i zboża. Jednym z gatunków wykorzystywanych kulinarnie jest Cymbopogon citratus. Roślina tworzy gęste kępy długich, wąskich liści i naturalnie najlepiej czuje się w ciepłym klimacie.

Najważniejszą cechę zdradza już jej nazwa. Po roztarciu trawa wydziela mocny aromat przypominający cytrynę. Odpowiadają za niego lotne związki zawarte w olejku eterycznym, wśród których ważną rolę odgrywa cytral.

W sprzedaży możesz spotkać świeże łodygi, mrożoną trawę cytrynową, pasty, proszek i suszoną trawę cytrynową. Każda forma zachowuje się trochę inaczej podczas gotowania. W YerbaMarket oferujemy 100% suszoną, ciętą trawę cytrynową, którą można wykorzystać w napojach, kuchni i własnych mieszankach z yerba mate.

Trawa cytrynowa – właściwości smakowe i aromatyczne

Najbardziej interesujące z punktu widzenia kuchni właściwości trawy cytrynowej dotyczą jej smaku i aromatu. Nie jest po prostu zamiennikiem cytryny.

• Cytrusowy aromat – przypomina cytrynę, limonkę i świeżo startą skórkę cytrusową.
• Zielone nuty – szczególnie w tle wyczuwalny jest roślinny i lekko trawiasty charakter.
• Brak mocnej kwaśności – można wprowadzić cytrusowy aromat bez dodawania dużej ilości soku z cytryny.
• Dobre połączenie z ostrymi przyprawami – chili i imbir nie przykrywają jej tak łatwo jak wielu delikatniejszych ziół.
• Dobre połączenie z tłustszymi składnikami – dlatego tak często występuje obok mleka kokosowego.

To zestaw cech, który tłumaczy popularność lemongrass w kuchniach Tajlandii, Wietnamu, Malezji, Indonezji i innych części Azji.

Trawa cytrynowa a cytryna, werbena cytrynowa i cytronela

Cytrynowy aromat powoduje sporo zamieszania w nazewnictwie. Trawa cytrynowa nie jest odmianą cytryny. Nie jest też werbeną cytrynową.

Nie należy też bezwarunkowo utożsamiać kulinarnej trawy cytrynowej z roślinami uprawianymi jako źródło olejku citronella. Do rodzaju Cymbopogon należy wiele gatunków i podobna nazwa nie oznacza automatycznie tego samego surowca spożywczego.

Różnice między trawą cytrynową, werbeną i innymi dodatkami stosowanymi w mate opisaliśmy szerzej w przewodniku zioła do yerba mate – mięta, werbena cytrynowa, poleo, boldo i inne.

Jak używać suszonej trawy cytrynowej zamiast świeżej?

To ważne, ponieważ większość azjatyckich przepisów powstaje z myślą o świeżych łodygach. Susz jest bardziej skoncentrowany i przede wszystkim ma inną teksturę.

Orientacyjnie można zacząć od około 1 łyżki suszonej trawy cytrynowej zamiast jednej świeżej łodygi. Nie jest to jednak matematyczna reguła. Intensywność suszu, stopień rozdrobnienia i czas gotowania mogą się różnić.

Najlepsza zasada jest prostsza:

• do zupy, curry i bulionu dodawaj susz bezpośrednio podczas gotowania,
• jeśli nie chcesz kawałków zioła w potrawie, włóż susz do zaparzacza albo przecedź płyn,
• do marynat możesz najpierw przygotować bardzo mocny napar z trawy cytrynowej,
• do ryżu dodaj susz do wody podczas gotowania,
• w szybkich potrawach z patelni susz najlepiej wcześniej namoczyć.

Suszona trawa cytrynowa potrzebuje trochę czasu i wilgoci, żeby oddać aromat. Dlatego zdecydowanie lepiej wykorzystuje swój potencjał w bulionie lub sosie niż wrzucona na ostatnie kilkadziesiąt sekund do suchej patelni.

Trawa cytrynowa w kuchni – z czym ją łączyć?

Zanim przejdziemy do konkretnych przepisów, przydaje się prosty zestaw połączeń smakowych. Jeżeli masz w kuchni kilka składników z poniższej listy, możesz zacząć eksperymentować bez sztywnej receptury.

Przepisy z trawą cytrynową – 8 pomysłów z różnych stron świata

Poniższe przepisy zostały przygotowane tak, żeby można było wykorzystać suszoną, ciętą trawę cytrynową. Przy daniach inspirowanych kuchnią azjatycką zaznaczamy to wprost – zastąpienie świeżej łodygi suszem zmienia technikę przygotowania i nie ma sensu udawać, że są to identyczne wersje.

1. Napar z suszonej trawy cytrynowej

Najprostszy sposób wykorzystania suszu i jednocześnie dobra baza do dalszych eksperymentów z napojami.

Składniki:

• 2 łyżki suszonej trawy cytrynowej,
• około 500 ml gorącej wody,
• opcjonalnie: plaster imbiru, miód, cytryna albo mięta.

Przygotowanie:

1. Wsyp trawę cytrynową do dzbanka lub zaparzacza.
2. Zalej gorącą wodą.
3. Zostaw na około 10–15 minut.
4. Przecedź.
5. Pij bez dodatków albo połącz z imbirem, miętą lub niewielką ilością miodu.

Ten sam napar po wystudzeniu może stać się bazą zimnego napoju.

2. Lemoniada z trawą cytrynową i imbirem

Trawa cytrynowa, imbir i cytrusy to bardzo naturalne połączenie. W tej wersji najpierw powstaje aromatyczny koncentrat, a dopiero potem zimny napój.

Składniki na około 1 litr:

• 2 łyżki suszonej trawy cytrynowej,
• około 4 cm świeżego imbiru,
• 500 ml gorącej wody,
• 500 ml zimnej wody,
• sok z 1 cytryny lub 2 limonek,
• miód, cukier lub inny dodatek do smaku,
• kostki lodu.

Przygotowanie:

1. Imbir pokrój w cienkie plastry.
2. Połącz go z trawą cytrynową i zalej 500 ml gorącej wody.
3. Zaparzaj około 15 minut, a następnie przecedź.
4. Dodaj słodki składnik jeszcze do ciepłego naparu, jeśli chcesz go użyć.
5. Po wystudzeniu dodaj zimną wodę i sok z cytryny lub limonki.
6. Podawaj z dużą ilością lodu.

3. Ryż jaśminowy z trawą cytrynową

Ryż z trawą cytrynową to jeden z najprostszych sposobów, żeby zwykły dodatek do obiadu nabrał zupełnie innego aromatu. Technika szczególnie dobrze pasuje do suszu, ponieważ trawa ma kilkanaście minut na aromatyzowanie wody.

Składniki:

• 1 szklanka ryżu jaśminowego,
• 1,5 szklanki wody,
• 1 łyżka suszonej trawy cytrynowej,
• 1/2 łyżeczki soli,
• 1 łyżeczka oleju,
• opcjonalnie: dymka, kolendra lub odrobina kurkumy.

Przygotowanie:

1. Ryż wypłucz pod zimną wodą.
2. Do garnka wlej wodę, dodaj trawę cytrynową i sól.
3. Zagotuj i pozostaw na małym ogniu przez około 3 minuty.
4. Jeżeli chcesz idealnie gładki ryż bez kawałków suszu, przecedź wodę i ponownie wlej ją do garnka.
5. Dodaj ryż i gotuj pod przykryciem do wchłonięcia płynu.
6. Po wyłączeniu palnika pozostaw ryż pod przykryciem jeszcze około 10 minut.
7. Rozdziel ziarna widelcem i dodaj dymkę lub kolendrę.

Taki ryż pasuje do curry, ryb, krewetek, tofu i dań z kurczaka.

4. Kurczak z trawą cytrynową inspirowany kuchnią wietnamską

W Wietnamie świeżą trawę cytrynową często bardzo drobno się sieka i smaży razem z mięsem. Suszona trawa ma twardszą strukturę, dlatego w naszej domowej wersji przygotowujemy z niej intensywną bazę do marynaty.

Składniki:

• 600 g mięsa z udek kurczaka bez kości,
• 2 łyżki suszonej trawy cytrynowej,
• 120 ml gorącej wody,
• 2 ząbki czosnku,
• 1 mała cebula lub 2 szalotki,
• 1–2 łyżeczki startego imbiru,
• 2 łyżki sosu rybnego lub sosu sojowego,
• 1 łyżeczka brązowego cukru,
• 1 mała papryczka chili,
• 1 łyżka oleju,
• limonka i kolendra do podania.

Przygotowanie:

1. Trawę cytrynową zalej gorącą wodą i pozostaw na 15–20 minut.
2. Przecedź, zachowując aromatyczny napar.
3. Kurczaka pokrój na niewielkie kawałki.
4. Połącz 4–5 łyżek naparu z posiekanym czosnkiem, imbirem, sosem rybnym lub sojowym, cukrem i chili.
5. Dodaj kurczaka i marynuj co najmniej godzinę.
6. Na patelni rozgrzej olej, dodaj kurczaka i smaż do zrumienienia.
7. Dodaj cebulę lub szalotkę i smaż jeszcze kilka minut.
8. Jeśli danie zaczyna być suche, wlej kilka łyżek pozostałego naparu z trawy cytrynowej i odparuj.
9. Podawaj z ryżem, limonką i świeżą kolendrą.

W podobny sposób można przygotować tofu, krewetki lub cienko pokrojoną wołowinę.

5. Curry kokosowe z trawą cytrynową

Mleko kokosowe jest jednym z najlepszych partnerów dla trawy cytrynowej. Powstaje kremowy sos, w którym cytrusowo-ziołowe nuty są wyraźne, ale nie dominują całego dania.

Składniki na 3–4 porcje:

• 400 ml mleka kokosowego,
• 1–1,5 łyżki suszonej trawy cytrynowej,
• 1 cebula,
• 2 ząbki czosnku,
• 2 cm świeżego imbiru,
• 1–2 łyżki czerwonej lub żółtej pasty curry,
• 1 papryka,
• 1 mała cukinia,
• 200–300 g tofu, kurczaka albo krewetek,
• 1 łyżka oleju,
• sok z połowy limonki,
• kolendra do podania.

Przygotowanie:

1. Na oleju podsmaż cebulę, czosnek i imbir.
2. Dodaj pastę curry i smaż około minuty.
3. Wlej mleko kokosowe i dodaj suszoną trawę cytrynową.
4. Gotuj na małym ogniu około 10 minut.
5. Jeśli nie chcesz suszu w gotowym sosie, przecedź go na tym etapie.
6. Dodaj warzywa i wybrane tofu lub mięso.
7. Gotuj do miękkości składników.
8. Na końcu dodaj sok z limonki i świeżą kolendrę.

6. Tom Yum z suszoną trawą cytrynową – domowa wersja tajskiej zupy

Tom Yum jest jednym z najbardziej znanych przykładów wykorzystania trawy cytrynowej. W klasycznych wariantach aromatyczny bulion powstaje między innymi z trawy cytrynowej, galangalu, liści limonki makrut, chili i limonki.

W domowej wersji z suszem trawę cytrynową najlepiej wykorzystać dokładnie tak, jak inne aromaty dodawane do bulionu – pozwolić jej oddać smak, a następnie przecedzić zupę.

Składniki:

• 1 litr lekkiego bulionu,
• 2 łyżki suszonej trawy cytrynowej,
• kilka plastrów galangalu lub imbiru,
• 3–4 liście limonki makrut, jeśli są dostępne,
• 1 papryczka chili,
• 200 g grzybów,
• 200 g obranych krewetek albo tofu,
• 2 łyżki sosu rybnego lub sosu sojowego,
• sok z 1–2 limonek,
• świeża kolendra.

Przygotowanie:

1. Do bulionu dodaj trawę cytrynową, galangal lub imbir, liście limonki i chili.
2. Gotuj na małym ogniu przez 10–15 minut.
3. Przecedź aromatyczny bulion.
4. Dodaj grzyby i gotuj około 5 minut.
5. Dodaj krewetki lub tofu.
6. Dopraw sosem rybnym albo sojowym.
7. Po zdjęciu garnka z ognia dodaj sok z limonki i kolendrę.

Limonkę najlepiej dodać na końcu. Jej kwaśny, świeży smak ma uzupełnić aromat trawy cytrynowej, a nie gotować się razem z bulionem przez kilkanaście minut.

7. Marynata z trawą cytrynową do kurczaka, ryby i tofu

Nie każdy przepis musi być całym daniem. Mocny napar z trawy cytrynowej może być bazą bardzo uniwersalnej marynaty.

Składniki:

• 2 łyżki suszonej trawy cytrynowej,
• 100 ml gorącej wody,
• 2 łyżki sosu sojowego,
• 1 łyżka oleju sezamowego lub neutralnego,
• 1 ząbek czosnku,
• 1 łyżeczka startego imbiru,
• 1 łyżeczka miodu lub cukru,
• sok z połowy limonki.

Przygotowanie:

1. Trawę zalej gorącą wodą i zaparzaj 15 minut.
2. Przecedź i odstaw do wystudzenia.
3. Połącz około 50 ml mocnego naparu z pozostałymi składnikami.
4. Kurczaka albo tofu możesz marynować przez kilka godzin.
5. W przypadku delikatnej ryby wystarczy znacznie krótsze marynowanie.

8. Syrop z trawy cytrynowej do deserów, herbaty i napojów

Trawa cytrynowa sprawdza się też poza wytrawną kuchnią. Aromatyczny syrop można wykorzystać do zimnej herbaty, lemoniady, deserów, sorbetów i bezalkoholowych koktajli.

Składniki:

• 250 ml wody,
• 150–200 g cukru,
• 2 łyżki suszonej trawy cytrynowej,
• opcjonalnie: kilka plastrów imbiru lub skórka z limonki.

Przygotowanie:

1. Wodę, cukier i trawę cytrynową umieść w małym garnku.
2. Powoli doprowadź do wrzenia.
3. Gotuj kilka minut, aż cukier całkowicie się rozpuści.
4. Zdejmij z ognia i pozostaw na około 20 minut.
5. Przecedź i przelej do czystego naczynia.

Łyżka takiego syropu potrafi zmienić zwykłą wodę gazowaną z limonką w ciekawy napój. Można nim też aromatyzować mrożoną herbatę albo bazę do domowego sorbetu.

Jak wykorzystuje się trawę cytrynową na świecie?

Osiem przepisów powyżej to dopiero początek. W Azji Południowo-Wschodniej trawa cytrynowa jest jednym z podstawowych składników aromatycznych, dlatego pojawia się w dziesiątkach potraw.

Wietnam – kurczak, wołowina i grillowane mięso

W kuchni wietnamskiej trawę cytrynową spotkasz w marynatach, smażonych potrawach i daniach z grilla. Szczególnie znane są połączenia trawy cytrynowej z kurczakiem, wieprzowiną i wołowiną, często z dodatkiem chili, czosnku i sosu rybnego.

Tajlandia – Tom Yum i curry

Tajska kuchnia wykorzystuje lemongrass przede wszystkim jako jeden z podstawowych aromatów zup i curry. W Tom Yum spotyka się ją obok galangalu, liści limonki makrut, chili i limonki. W curry dobrze współpracuje z mlekiem kokosowym i pastami przyprawowymi.

Malezja – laksa i aromatyczne pasty przyprawowe

W Malezji trawa cytrynowa występuje w wielu pikantnych pastach przyprawowych i zupach typu laksa. Łączy się tam z chili, szalotką, galangalem, tamaryndowcem i innymi intensywnymi składnikami.

Indonezja – soto, satay i ryż kokosowy

W kuchni indonezyjskiej trawa cytrynowa, znana jako serai lub sereh, może trafiać do aromatycznych zup, curry, potraw z ryżu i mieszanek przyprawowych używanych do mięsa. Często współwystępuje z kurkumą, galangalem, chili i mlekiem kokosowym.

Jeśli lubisz kulinarne podróże bez wychodzenia z domu, podobny kierunek znajdziesz w naszym artykule suszone i sproszkowane owoce w kuchni – przepisy ze świata.

Trawa cytrynowa jako składnik yerba mate

Z kuchni przenosimy się do yerba mate. To połączenie jest bardzo naturalne, bo ostrokrzew paragwajski ma wytrawny, roślinny i często gorzkawy profil, a trawa cytrynowa wnosi zupełnie inną warstwę: świeżą, zieloną i cytrusową.

Co ważne, taki efekt można uzyskać bez dodawania kwaśnego soku. Dlatego trawa cytrynowa świetnie współpracuje zarówno z bardziej klasyczną mate, jak i z mieszankami owocowymi.

Najczęściej spotkasz ją w kilku połączeniach:

• yerba mate + trawa cytrynowa + mięta – bardzo świeży profil,
• yerba mate + trawa cytrynowa + cytryna lub pomarańcza – mocniej cytrusowy charakter,
• yerba mate + trawa cytrynowa + owoce – świeże tło dla słodszych dodatków,
• yerba mate + trawa cytrynowa + zioła – bardziej wytrawne i złożone kompozycje.

Yerba mate z trawą cytrynową – przykłady mieszanek

Trawa cytrynowa nie jest w YerbaMarket egzotycznym dodatkiem spotykanym w jednym produkcie. Znajdziesz ją w wielu gotowych mieszankach reprezentujących bardzo różne style.

Już same przykłady pokazują, że określenie „yerba mate z trawą cytrynową” nie opisuje jednego smaku. Trawa może współpracować z miętą, podkreślać cytrusy, równoważyć kompozycję owocową albo być elementem bardziej wytrawnej mieszanki ziołowej.

Jak zrobić własną yerba mate z trawą cytrynową?

Najprostsza metoda polega na wymieszaniu suszu bezpośrednio z yerba mate. Na karcie naszej trawy cytrynowej podajemy możliwość stosowania proporcji około 0,5 części trawy cytrynowej na 1 część mate, a przy bardzo intensywnej kompozycji nawet 1:1.

Nie trzeba jednak zaczynać od tak dużej ilości. Jeśli pierwszy raz komponujesz własną yerbę, spokojnie możesz wsypać znacznie mniej trawy i stopniowo zwiększać jej udział przy kolejnych próbach.

Spróbuj na przykład:

• yerba mate + trawa cytrynowa,
• yerba mate + trawa cytrynowa + mięta,
• yerba mate + trawa cytrynowa + skórka pomarańczy,
• yerba mate + trawa cytrynowa + hibiskus,
• yerba mate + trawa cytrynowa + imbir,
• yerba mate + trawa cytrynowa + suszone jabłko.

Trawa cytrynowa w tereré – szczególnie dobre połączenie

Cytrusowe i zielone nuty trawy cytrynowej bardzo dobrze wypadają przy przygotowaniu yerba mate na zimno. Możesz po prostu zmieszać ją z yerbą i zalewać bardzo zimną wodą albo najpierw przygotować wodę aromatyzowaną trawą cytrynową.

Najprostsza wersja:

1. Przygotuj mocny napar z 1–2 łyżek trawy cytrynowej i około 300 ml gorącej wody.
2. Po kilkunastu minutach przecedź go i całkowicie wystudź.
3. Dodaj zimną wodę i kostki lodu.
4. Opcjonalnie wrzuć miętę, limonkę albo pomarańczę.
5. Tak przygotowanym płynem zalewaj yerba mate.

Więcej sposobów na zimną mate znajdziesz w artykule yerba mate na lato – przepisy na tereré i ice mate.

Trawa cytrynowa do kuchni, naparu i yerba mate

Wybierz 100% suszoną, ciętą trawę cytrynową. Możesz wykorzystać ją do naparów, curry, zup, ryżu, lemoniady i własnych mieszanek yerba mate.

KUP TRAWĘ CYTRYNOWĄ

Jak przechowywać suszoną trawę cytrynową?

W przypadku suszonej trawy najcenniejszy z kulinarnego punktu widzenia jest aromat. Dlatego susz powinien być przechowywany w szczelnym opakowaniu, w temperaturze pokojowej, z dala od wilgoci, światła słonecznego i produktów o bardzo intensywnym zapachu.

Jeżeli przygotowujesz własną mieszankę trawy cytrynowej z yerba mate, najlepiej wymieszać mniejszą porcję, którą zużyjesz stosunkowo szybko. Łatwiej wtedy modyfikować proporcje i porównywać kolejne receptury.

FAQ – trawa cytrynowa w kuchni i yerba mate

Do czego używać suszonej trawy cytrynowej?

Najlepiej sprawdza się w naparach, zupach, curry, bulionach, ryżu, sosach, syropach i napojach. Można też mieszać ją bezpośrednio z yerba mate.

Czy suszoną trawę cytrynową można dodać do zupy?

Tak. To jedno z najlepszych zastosowań suszu. Dodaj go podczas gotowania bulionu, a później pozostaw w zupie albo odcedź. Przy Tom Yum i podobnych zupach odcedzenie aromatycznych składników jest szczególnie wygodne.

Ile suszonej trawy cytrynowej zamiast jednej świeżej łodygi?

Jako punkt wyjścia można przyjąć około 1 łyżki suszonej, ciętej trawy zamiast jednej łodygi świeżej. To wartość orientacyjna – w praktyce najlepiej dopasować ilość do konkretnego suszu i potrawy.

Czy trawa cytrynowa smakuje jak cytryna?

Przypomina cytrynę przede wszystkim aromatem. Nie daje jednak takiego samego kwaśnego smaku. Jest bardziej zielona, roślinna i ziołowa.

Czy trawa cytrynowa i werbena cytrynowa to to samo?

Nie. Są to różne rośliny. Werbena cytrynowa to Aloysia citrodora, natomiast kulinarna trawa cytrynowa należy do rodzaju Cymbopogon. Łączy je przede wszystkim cytrusowy aromat.

Czy można pić samą trawę cytrynową?

Tak. Suszoną trawę można przygotować jako samodzielny napar. Dobrze łączy się z imbirem, miętą, cytrusami i herbatą.

Czy trawę cytrynową można dodawać do yerba mate?

Tak. Możesz kupić gotową yerba mate zawierającą trawę cytrynową albo samodzielnie wymieszać ją z klasycznym suszem. Szczególnie dobrze pasuje do mięty, cytrusów i kompozycji przygotowywanych jako tereré.

Popularne poradniki z bloga YerbaMarket

• Yerba mate zamiast kawy – bo tempo uwalniania kofeiny ma znaczenie
• Teina – co to jest? Czy herbata ma kofeinę i ile jej zawiera?
• Caffeine crash – kofeinowy zjazd po kawie?
• Koniec wakacji, powrót do pracy – co zamiast kawy?
• Kombucha z yerba mate – czym różni się od kombuchy z herbaty?
• Ile kofeiny ma Coca-Cola, kawa, energetyk i yerba mate?
• Cola z yerba mate – czym różni się od Coca-Coli i Pepsi?
• British Tea, czyli herbata po angielsku – czym różni się od bawarki?
• Gdzie rośnie argentyńska yerba mate i czym różnią się Misiones i Corrientes?
• Kubek do kawy, herbaty i yerba mate – rodzaje i jak wybrać najlepszy?