Pięciornik Gęsi (Potentilla anserina L.)

PIĘCIORNIK GĘSI (Potentilla anserina L.) to bylina kłączowa z rodziny różowatych.
Rośnie w większej części Europy, z wyjątkiem jej południowych części, również na większości obszarów Azji i Ameryki Północnej. W Polsce jest to gatunek bardzo pospolity.
Inne nazwy zwyczajowe i ludowe: srebrnik, pięciornik pospolity, pięćperset gęsi, srebrnik pospolity, gęsie ziele, gęsia trawa, gęsiówka, drabinki, dziewicze ziele. Zioło występuje w glossach staropolskich jako srebrnik z powodu srebrnego koloru spodu liści.
W wierzeniach ludowych używany był m.in. do okadzania krów, którym czarownica odebrała mleko.*

Szymon Syreński w swoim Zielniku (1613) zalecał wódkę z pięciornika według przepisu: ‘W Maiu / albo w Kwietniu (…) wziąwszy ziela samego z korzeniem y z kwieciem / drobno z Balneum maris wolnym ogniem wyciągnąć. A do każdego puł garnca tey wodki / oś młotów tegoż ziela suchego / z korzeniem także y z kwieciem zhruba przeraziwszy / wsypać / przez dwadzieścia cztery godzin w cieple moczyć, Potem znowu per Balneum maris przeciągnąć / wysonować / albo na słońcu iarym wylutrować. Wątrąbe / Sledzionę Nyrki / Lędźwie / Przechody Moczu / Pęcherz. Zatkaną owiera piiąc iey każdy dzień rano y na noc po pięci albo sześci łyszkach. Mącz zatrzymany pędzi. Kamien w Nyrkach krszy y moczem wywodzi. Także muł piasczysty. Gnilec / y zawrzedziałości ust. Rany. Dziury w gardle. Dzięne / y ine szkody w uściech goi / przymieszawszy miodku Rożanego trochę / y tym często wymywać / wycierać / płokać / y charkanie czynić. Dzenie y trzęsienie rąk odpądza / umywając się nią / abo nią nacierając / a nie ocierając.’**

Działanie pięciornika jest głównie przeciwskurczowe i przeciwbiegunkowe, poprawia także czynność układu pokarmowego. Wyciągi z pięciornika gęsiego są składnikiem preparatów ziołowych stosowanych podczas leczenia chorób wątroby, kamicy żółciowej, zapalenia trzustki i woreczka żółciowego.***
Pięciornik stosuje się w czasie stanów zapalnych jamy ustnej, gardła i krtani połączonych z nadprodukcją śluzu w postaci  płukanek. Działają one przeciwzapalnie i ściągająco. Z tego samego względu płukanki można wykorzystać do płukania jamy ustnej i gardła w przypadku pleśniawki i zapalenia dziąseł. Pięciornik gęsi wykorzystuje się również do przyrządzania kompresów na hemoroidy, które również działają ściągająco. Napar można używać do przemywania twarzy dotkniętej trądzikiem. Również działa to ściągająco, odkaża rany i przyśpiesza gojenie się ich.*****

Przetwory według dr Henryka Różańskiego:
Napar: 2 łyżki suszu zalać 1 szkl. wrzącej wody; odstawić na 20 minut; przecedzić. Pić kilka razy dz. po 1 szklance.
Odwar: 2-3 łyżki rozdrobnionego surowca zalać 1 szklanką wrzącej wody, gotować 5 minut, odstawić na 30 minut, przecedzić. Dopełnić ilość brakującej wody. Doustnie zażywać 100 ml odwaru 2-3 razy dziennie; w razie nieżytu przewodu pokarmowego i zapalenia gardła – 50-100 ml co 2-4 godziny przez 2 dni, potem 100 ml 4 razy dziennie. Stosować również do płukanek i okładów, nasiadówek, irygacji, lewatyw. W lewatywie podawać ok. 200 ml odwaru o temp. 35 stopni C, starać się utrzymać wlewkę maksymalnie długo. Po wypróżnieniu wznowić lewatywę. Na oczy – okłady trzymać 45 minut 1 raz dziennie. ****
Nalewka srebrnikowa: 1 szkl. liści lub ziela zalać 400 ml wódki; wytrawiać 14 dni; przefiltrować. Zażywać 3-4 razy dz. po 5 ml.
Schorzałe miejsca (trądziki, pryszcze, łojotok, łojotokowe zapalenie skóry, rany, oparzenia, owrzodzenia, liszaje, ropnie, nadżerki, odparzenia, pleśniawki, zajady, afty i t.d.) pędzlować lub przemywać nalewką 6 razy w ciągu doby. *****

Mieszanka na zaburzenie w wydzielaniu i zastoje żółci, kamicę żółciową, niewydolność i zapalenie wątroby, bóle wątroby, pęcherzyka i trzustki, stany zapalne żołądka i jelit, biegunkę, niestrawność, zaburzenia trawienia, brak apetytu, osłabienie, choroby skórne i zakaźne, bóle brzucha, stany zapalne układu oddechowego, kaszel, przeziębienie, zaburzenia hormonalne, zaburzenia przemiany materii. Recepta:

Ziele srebrnika - 1 łyżka
Ziele dziurawca - 1 łyżka
Ziele lub sam kwiat krwawnika - 1 łyżka
Kwiat rumianku - 1 łyżka
Ziele mięty - 1 łyżka
Ziele ruty - 1 łyżka
Liść rozmarynu - 1 łyżka
Ziele hyzopu - 1 łyżka
Liść melisy - 1 łyżka
Ziele glistnika - 1 łyżka
Kłącze tataraku - 1 łyżka
Wymieszać dokładnie. 2 łyżki suszu zalać 1 szkl. wrzącej wody; odstawić na 20 minut; przecedzić. Pić kilka razy dziennie po 1 szklance.  

* Monika Kujawska, Łukasz Łuczaj, Joanna Sosnowska, Piotr Klepacki, Rośliny w wierzeniach i zwyczajach ludowych, Słownik Adama Fishera, Wrocław 2016.
** Szymon Syreński, Zielnik D. Symona Syrenniusa, TOM I (Księgi 1-336), Kraków 1613 – Krosno 2017.
*** Ilona Kaczmarczyk Sedlak, Zbigniew Skotnicki  Leksykon naturalnych surowców leczniczych, Kraków 2018.
**** Henryk Różański, http://rozanski.li/1939/pieciornik-srebrny-potentilla-argentea-l-w-praktycznej-fitoterapii/
*****
Henryk Różański, http://www.gramzdrowia.pl/arzt-henry-rozanski/herb/pieciornik-gesi-srebrnik-potentilla-anserina-rosaceae.html      

Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką dotyczącą cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.
Zamknij
pixel