Rozmaryn lekarski (Rosmarinus officinalis L.)

Rozmaryn lekarski (Rosmarinus officinalis L.)
Roślina należąca do rodziny Wargowych, Jasnotowatych (Labiatae, Lamiaceae). Rozmaryn występuje w stanie dzikim w Azji, Afryce Północnej i Południowej Europie. W Polsce często uprawiany w ogrodach i w domach. W stanie naturalnym jest krzewem, dorastającym nawet do 3 m wys.
Liście ma równowąskie, na górnej powierzchni nagie, lśniące lub rzadziej delikatnie pokryte srebrnym nalotem, pomarszczone; na dolnej powierzchni białofilcowate. Ulistnienie równoległe. Blaszki liściowe długości do 4 cm, szerokości 2-4 mm. Kwiaty wargowe, liliowe, białe, błękitne lub fioletowe.*  

W Polsce rozmaryn znany był w medycynie klasztornej, dawniej stosowany głównie na dolegliwości żołądkowe i jako środek sprowadzający menstruację a także płodność. W kulturze ludowej występuje w charakterze obrzędowej rośliny weselnej, co odzwierciedlają do dziś piosenki ludowe.**

Według naszego słynnego XVII-wiecznego botanika i lekarza Szymona Syreńskiego, rozmaryn był środkiem przeciwko:
‘Zaziębionemu żoładkowi. Biegunkom białym y żółtym. Womitom y niestrzymaniu pokarmu.(…) Opuszonym. Wątrobie. Slezienie. Kiszkom. Albowiem nie tylko ich oziębłość rozgrzewa / ale nabrzmiałość ścieńcza / y zatkanie ich przecz rumuie / otwiera y wychędaża’. Czytamy w Zielniku mistrza Syreniusza również o jego cudownym działaniu na osłabienie serca i członków, paraliż i drżenie członków, rany i wrzody, zaburzenia wzroku i pamięci, kaszel, oraz na niepłodność i choroby kobiece: ‘Paniom niepłodnym dla zbytnich wilgotności ślozowatych / y oziębłości Macicę / do płodu pomaga / w wodzie go warząc / a po pas się w nim kąpiąc y naparzaiąc. Zaplugawioną Macicę wychędędaża / y rozgrzewa.’***
Wino rozmarynowe - Vinum Rosmarini było stosowane dawniej między innymi w leczeniu nerwicy, bólu głowy, puchliny wodnej i osłabionego serca.*
A według zaleceń Syreniusza wino rozmarynowe leczy: ‘Mozg. Serce mdłe. Suche albo pięte żyły posila / piiąc go Flagmę w nich y w żołądku trawi. Melankolicznym dobre. Chęć do iedzenia wzbudza. Zęby y Dziąsła osłabiałe utwierdza / płocząc nim często y ciepło. Wrzod ciało psujący y wyiadaiący / Cancer zowią / leczy y zagaia / często go nim wymywając.’***

Jak pisze dr Henryk Różański rozmaryn działa silnie żółciopędnie, rozkurczowo, hipotensyjnie, uspokajająco, nasennie, rozgrzewające, napotnie, przeciwrobaczo, moczopędnie, wiatropędnie, odkażająco, wykrztuśnie, wzmacniająco, pobudza oddech i serce. Zastosowany miejscowo działa drażniąco, wywołuje zaczerwienienie, łagodzi bóle. ****
Wskazania do stosowania wyciągów rozmarynowych: brak żółci, brak apetytu, skurcze jelit, żołądka, dróg żółciowych, bóle wątroby, trzustki, pęcherzyka żółciowego, jajników i gardła, stany zapalne gardła, zaparcia, kamica żółciowa, zastoje żółci, po wycięciu pęcherzyka żółciowego, niewydolność wątroby, zaburzenia trawienne, nudności, nieżyt jelit i żołądka, upławy, skąpe krwawienia miesiączkowe połączone z bólami, zapalenie przydatków, stany zapalne jąder, prostaty; wyczerpanie nerwowe, lęki, bezsenność, wewnętrzny niepokój, stres, zimne, sine ręce, bladość, przeziębienie, stany zapalne układu oddechowego, kaszel, katar, choroby zakaźne (grypa, świnka, angina, odra, ospa), reumatyzm, nadciśnienie, zawroty głowy, szum w uszach, chwilowe zaciemnienia w oczach, uderzenia krwi do głowy po schylaniu się, zmarznięcie, skąpomocz, gorączka, osłabienie serca, utrudnione oddychanie, schorzenia skórne.****
Zewnętrznie stosujemy: do wcierań, kąpieli, okładów, przemywań, płukanek; mięśnio-, stawo- i nerwobóle, ropnie, trądziki, owrzodzenia, wągry, łojotok, potówki, mokre wypryski, opryszczki, przetłuszczające się włosy z tłustym łupieżem, stany zapalne narządów płciowych, jamy ustnej i gardła, nadmierna potliwość.****

Napar: 2 łyżki ziela lub liści zalać 400 ml wrzącej wody; odstawić na 30 minut; przecedzić, pić 3-4 razy dziennie po 100 ml.****
Nalewka rozmarynowa (rozmarynówka): 1 szkl. ziela (liści) zalać 400 ml wódki lub wina; wytrawiać 14 dni; przefiltrować. Zażywać 3-4 razy dziennie po 5 ml lub 2-3 razy dziennie po 10 ml.  Nalewkę można używać do wcierań i przemywań.****  

* Henryk Różański, http://www.luskiewnik.eu/rosmarinus.html
** Monika Kujawska, Łukasz Łuczaj, Joanna Sosnowska, Piotr Klepacki, Rośliny w wierzeniach i zwyczajach ludowych, Słownik Adama Fishera, Wrocław 2016.
*** Szymon Syreński, Zielnik D. Symona Syrenniusa, TOM I (Księgi 1-336), Kraków 1613 – Krosno 2017.
**** Henryk Różański, http://www.gramzdrowia.pl/arzt-henry-rozanski/herb/rozmaryn-lekarski-rosmarinus-officinalis-labiatae.html

Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką dotyczącą cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.
Zamknij
pixel