Ruta (Ruta graveolens)

RUTA (Ruta graveolens)
Jest to bylina z rodziny Rutowatych (Rutaceae), występująca w Południowej Europie oraz na afrykańskim wybrzeżu Morza Śródziemnego. Obecnie uprawiana w wielu krajach. Roślina ma silny swoisty zapach, dla niektórych nieprzyjemny.*

Tak o rucie pisze Henryk Różański:
'Dobrej jakości ziele jest pachnące, miękkie, mocne w smaku. Smak ma gorzkawo-korzeny, ostrawy, zapach balsamiczny, dlatego jest to również cenna roślina przyprawowa, dodawana do mięsa (np. dziczyzny), marynat, sałatek i niektórych sosów. Ruta służy również do aromatyzowania wódek, likierów i win. Dziko rośnie w Europie Południowej. (...)Dostarcza łatwo przyswajalnej witaminy P (bioflawonoidy), która przedłuża i wzmaga działanie witaminy C, wzmacnia i uszczelnia śródbłonki naczyń krwionośnych i zapobiega plamicom naczyniowym. (…) wkrótce po zastosowaniu ruty (doustne lub na skórę) nie należy wystawiać się na bezpośrednie działanie promieni słonecznych, bowiem działa ona fotouczulająco'. **

Ruta występuje w wielu przysłowiach, pieśniach i przypowieściach, co świadczy o jej mocnym zakorzenieniu w kulturze ludowej.
W medycynie ludowej ruty używano jako lek na serce: „rutę jarą utrzeć w ręce i winem starem węgierskim pokropić, plastrem na serce położyć i owinąć”.***
Stosowano rutę na różne choroby zakaźne: cholerę, febrę, odrę i ospę, jak również przy gorączce. Świeże liście ruty używane były jako pożywienie lecznicze „na sposób holenderski, na chlebie z masłem”, szczególnie na czczo wzmacnia żołądek i usuwa pasożyty. Ruta bywała stosowana w epilepsji, która wśród ludowej klasyfikacji chorób znana jest pod nazwą wielkiej choroby.***
Stosowana była również często na dolegliwości oczu i uszu:”Suszone liście wkłada się w uszy na strzykanie.***(co ciekawe w Ajurwedzie również działano rutą na ucho****).
Gotowaną rutę podawało się krowom na boleści, a także po ocieleniu, aby dobrze się miały.Istniał zwyczaj pieczenia na Boże Narodzenie osobnych opłatków z rutą i podawania ich bydłu jako ogólnego lekarstwa. W innych regionach podawało się bydłu chleb z rutą na Wielkanoc.***
W tradycji ludowej ruta oznaczała gotowość panny do zamążpójścia, jeśli ta się w nią ubiera, z niej uplata wianki i wkłada na głowę.
Ciekawa też tradycja wiąże się ze zwyczajem używania wianków rucianych zamiast obrączek ślubnych, które to wianki następnie zaszywano w pierzynę.***

W Tradycyjnej Medycynie Chińskiej oraz w Ajurwedzie uważano rutę za środek odtruwający i neutralizujący trucizny.
Ceniono ją za
działanie: rozkurczowe, żółciopędne, pobudzające wydzielanie i prace żołądka, przeciwrobacze, moczopędne, pobudzające krwawienie miesiączkowe, wzmacniające skurcze macicy, przeciwgorączkowe, przeciwmiażdżycowe, wzmacniające naczynia krwionośne, neutralizujące trucizny. Stosowana jest przy bólach brzucha, kolkach, wzdęciach, bezmoczu i skąpomoczu, na bóle nerek, bolesne miesiączkowanie, nadciśnienie tętnicze, migreny, czy przy kruchości naczyń włosowatych.****

S
urowcem leczniczym jest liść (Folium Rutae) oraz ziele (Herba Rutae). Zawierają one następujące substancje czynne: olejek eteryczny do 0,36% (metylo-n-nonyloketon do 90% i metylo-n-heptyloketon do 10%, nieznaczne ilości pinen, limonenu i cymenu), furanokumaryny do 0,1% (m.in. psoralen, bergapten, ksantotoksyna, izoimperatoryna i rutamaryna), flawonoidy do2,2%m.in. rutyna i kwercetyna), alkaloidy (skimianina, graweolina, arboryna i rutamina), kumaryna, umbeliferon, kwasy organiczne, witamina C, sole mineralne.*****

Działanie. Ruta działa żółciopędnie, moczopędnie, przeciwalergicznie, przeciwprzesiękowo, rozkurczowo, przeciwobrzękowo, stymulująco, odkażająco, hipotensyjnie, wykrztuśnie, fotouczulająco, przeciwzapalnie, uspokajająco, lekko nasennie, przeciwbólowo; przeciwdziała powstawaniu wybroczyn krwawych przez uszczelnienie i wzmocnienie naczyń krwionośnych; z solami miedzi tworzy połączenia, neutralizuje więc działanie jonów miedzi w tkankach; hamuje utlenianie kwasu askorbinowego i adrenaliny, a zarazem wzmaga i przedłuża ich działanie; rozszerza naczynia wieńcowe i krwionośne; zwiększa wydzielanie soku trzustkowego i żołądkowego. **
Wskazania: choroby wątroby, pęcherzyka żółciowego, dróg żółciowych, trzustki, śledziony, nerek i dróg moczowych; łamliwość i przepuszczalność naczyń krwionośnych, obrzęki, stłuczenia, opuchlizny, wysięki około-stawowe, pokrzywka, łuszczyca, trądzik młodzieńczy i różowaty, dermatoza okołoustna, opryszczka, teleangiektazje, żylaki, bielactwo, nadciśnienie, choroba wieńcowa, dusznica bolesna, osłabienie serca, wybroczyny na siatkówce, zapalenie spojówek i gałki ocznej (naczyniówki, rogówki itd.), krwiomocz, zażywanie i niedobór wit. C, miażdżyca, choroba Wilsona, wszelkie choroby zakaźne, zmęczenie, zatrucia, wadliwa przemiana materii, stres, wyczerpanie nerwowe, lęk, bezsenność, drżenie, wewnętrzny niepokój, nerwice mięśniowe, nerwica serca, jelit i żołądka, zapalenie przydatków, choroby alergiczne i układu oddechowego, zapalenie korzonków nerwowych, reumatyzm, dna, zaburzenia hormonalne, zaburzenia miesiączkowania, zapalenie żył, stany zapalne uszu, węzłów chłonnych i przewodu pokarmowego, zawroty głowy, szum w uszach, zaburzenia koncentracji, osłabienie pamięci, stany ozdrowieńcze, osłabienie wzroku, złamanie kości, zapalenie okostnej, naderwanie l zapalenie ścięgien.**

Przeciwwskazania: ciąża, uczulenie na roślinę.

UWAGA! W czasie zażywania przetworów z ruty nie opalać się. ****
UWAGA!! W dużych dawkach jest niebezpieczna, gdyż kurczy mięśnie macicy; zażyta w dużych ilościach wywołuje efekt neurodepresyjno-narkotyczny, ślinotok, podrażnienie śluzówek, zwolnienie tętna, nadmierne obniżenie ciśnienia krwi, biegunkę, wysypkę, świąd, bóle i zawroty głowy, obrzęk języka, zapaść.**

Sposób użycia:
Napar:
1 łyżka rozdrobnionego ziela zalać 1 szklanką wrzącej wody, odstawić na 30 minut, przecedzić. Pić 2 razy dziennie po 100 ml.
Z tego względu, że większość substancji czynnych zawartych w rucie nie rozpuszcza się w wodzie wyciągi alkoholowe są bardziej wartościowe od wyciągów wodnych.**

**Henryk Różański podaje recepturę na olej rutowy do wcierań w skórę przy pękających naczyniach krwionośnych, żylakach, plamach, trądziku, owrzodzeniach, dermatozach, liszajach, ropniach, ranach, opryszczce, siniakach i in. Olej rutowy wcierać też w szyję, plecy, brzuch, klatkę piersiową, stopy przy chorobach zakaźnych, goryczce, przeziębieniu i zapaleniu korzonków nerwowych, mięśni i stawów. Takie wcieranie stosować też przy osłabieniu, zmęczeniu i nieżytach układu oddechowego. Jest bardzo pomocne, a przy tym nigdy nie zawodzi. Przepis: pół szkl. świeżego lub suchego ziela zalać 200 ml oleju o temp. 60 stopni C; wytrawiać 10 dni; przefiltrować. Zażywać 3-2 razy dz. po 1 łyżeczce po jedzeniu lub stosować do wcierań w skórę

 

* Aleksander Ożarowski, Wacław Jaroniecki, Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie, Warszawa 1987.
** Henryk Różański, http://rozanski.li/440/ruta-graveolens-w-praktycznej-fitoterapii/
*** Monika Kujawska, Łukasz Łuczaj, Joanna Sosnowska, Piotr Klepacki, Rośliny w wierzeniach i zwyczajach ludowych, Słownik Adama Fishera, Wrocław 2016.
**** Ilona Kaczmarczyk Sedlak, Zbigniew Skotnicki, Leksykon naturalnych surowców leczniczych, Kraków 2018.
***** Wikipedia https://pl.wikipedia.org/wiki/Ruta_zwyczajna

 

Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką dotyczącą cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.
Zamknij
pixel