Klienci polecają
  • Pipore Traditional Yerba Mate

    Autor: Krystian, Poznań
    Całkiem przyjemna w smaku yerba - zwłaszcza w palo santo, jeżeli chodzi o pobudzenie to dałbym 3+ do 4 na 5

Wszystko o naczyniach do yerba mate

 

Jak dbać o nasze matero lub tykwę?

 

   Bardzo ważnym akcesorium służącym do przygotowywaniu herbaty z liści yerba mate jest naczynie zwane z hiszpańskiego matero lub potocznie mate. Naczynie to najczęściej wykonane jest z owocu tykwy zwyczajnej lub też z odpowiednich gatunków tropikalnych drzew. Wszystkie te rodzaje mater wymagają od nas nieco pielęgnacji i utrzymywania ich w odpowiedniej kondycji. Yerba mate przygotowana w takich naczyniach to źródło dodatkowych doznań smakowych. Pamiętajmy, że przepłukiwanie ich ciepłą wodą na pewno nie wystarczy i trzeba stosować inne zaawansowane metody. Aby służyło nam przez długie lata nie wolno iść na skróty i pozostawić ich losu samemu sobie, po prostu trzeba je przygotować, a potem umiejętnie o nie dbać. No i zapomnieć w tym wypadku o zmywarce, płynie do naczyń i tym podobnych rzeczach. Wszystko robimy sami i ręcznie - to początek naszej praktyki i kolejny kroczek w powrocie do źródeł, niekoniecznie Amazonki.

 

Matero gliniane lub ceramiczne

 

   Te matera potrafią być małymi dziełami sztuki i występują w bardzo wielu kształtach i kolorach, czasem bywają surowe i bez ozdób, a czasem są pięknie zdobione i szkliwione wewnątrz i na zewnątrz. Mogą być kształtem zbliżone do wyglądu tykwy lub kielicha, a czasem do kuli lub wazonu. Wśród tego rodzaju znajdziemy wszystkie kolory tęczy. Produkowane ze szlachetnej ceramiki potrafią stać się wspanialszym prezentami, wystarczy tu wspomnieć o naczyniu z Ćmielowa, które zostało podarowane papieżowi Franciszkowi przez polskiego prezydenta podczas ich spotkania w 2014 roku. Matero z gliny, ceramiki lub porcelany jest dobrym rozwiązaniem dla osób początkujących, gdyż nie wymaga szczególnej uwagi i pielęgnacji. Naturalnym jest, że może się ono stłuc, jednak pozostawione w niej fusy yerba mate z pewnością nie zaszkodzą takiemu naczyniu tak jak w przypadku zwykłej tykwy. Są jedynymi z naczyń służącymi w przygotowaniu naparu yerba mate, które jeśli producent na to zezwala można umyć w zmywarce lub użyć płynu do mycia naczyń. Ceramiczne i gliniane tykwy produkowane są w bardzo rożnych pojemnościach, znajdujemy tu poręczne matera 200 – 250 ml oraz potężne tykwy 350 ml pojemności.

 

Guampa

 

   Słowo guampa pochodzi od słowa „wampa” oznaczającego „róg” w języku keczua. Używane jest tradycyjnie w północnej Argentynie i Paragwaju. Naczynie to wykonane jest z najczęściej rogu lub kopyta bawołu. Ostatnimi czasy w Argentynie i południowej Brazylii stały się popularne naczynia wykonane ze szlachetnej stali lub różnego rodzaju tworzyw imitujące kształt guampy. Nie polecamy tego rodzaju naczyń, bo smak plastiku zdarza się przedostawać do yerba mate bardzo go psując. Ten rodzaj naczyń do yerba mate nadaje się przede wszystkim do przyrządzania terere, czyli napoju na zimno. Jest ono powszechnie stosowane do dziś przez Indian i mieszkańców pampy. Guampy obszyte skórą lub z pięknymi ozdobami wykonanymi ze szlachetnego metalu to stosunkowo drogie naczynia wykonywane ręcznie w bardzo dobrych pracowniach. Naczynie nie powinno być od razu zalewane gorącą wodą. Przed pierwszym użyciem guampę należy moczyć zimną wodą z odrobiną alkoholu przez co najmniej dobę, a potem starannie wypłukać.

 

Matero z owocu tykwy – calabasa

 

   Naczynie z tykwy zwane popularnie mate jest zrobione z naturalnego, wysuszonego, zdrewniałego owocu Lagenaria siceraria czyli tykwy pospolitej. Czasem na opisanie tykwy używa się określenia pumpkin lub matero. Aby cieszyć się długo jej pięknem i walorami użytkowymi trzeba o nią dbać. Przed każdorazowym użyciem należy ją wyparzyć wrzątkiem, a co kilka tygodni dodać do gorącej wody łyżeczkę sody i zostawić w naczynku taki roztwór na co najmniej pół godziny. Warto zwrócić szczególną uwagę czy na ściankach lub dnie owocu nie pojawiła się pleśń. Jeśli mamy taki podejrzenia należy tykwę wymienić na nową, a sam owoc pozostawić sobie na pamiątkę zamieniając go na wielce estetyczny piórnik lub pudełko na długopisy ;-). Po wypiciu yerba mate z tykwy koniecznie należy wyrzucić z niej fusy, po czym wypłukać naszą tykwę zimna wodą i osuszyć. Nie należy zostawiać tykwy na długo z mokrymi fusami w jej wnętrzu.

   Charakterystyczny kształt owocu tykwy, na dole szeroki i zwężający się ku górnemu otworkowi (mówimy tu o rodzaju argentyńskim) sprawia, że zalewając susz stopniowo odpowiednią wodą, wilgotnieje on stopniowo - szybciej w dolnej partii. Dzięki temu liście i patyczki suszu yerba mate uwalniają swoją drogocenną esencję w bardzo naturalny sposób po każdorazowym zalaniu wodą. Przed rozpoczęciem używania tykwy należy wykonać tzw. curado. Używamy do niego zwykłej yerba mate - najlepiej użyć świeżego suszu, ale mogą to również być fusy. Susz wsypujemy do około połowy objętości tykwy. Zalewamy ciepłą lub gorącą wodą, odstawiamy na minimum 12 godzin, choć lepiej będzie zostawić go w tykwie dłużej, nawet przez dobę.

   Po opróżnieniu i wypłukaniu tykwy zobaczymy w jej wnętrzu kawałki łupiny oraz pestki z miąższem. Należy je dokładnie wyskrobać, czy to za pomocą łyżeczki do herbaty, nabierki do kawy, czy też ręcznie. Należy w tym momencie bardzo uważać aby nie przedziurawić ścianki naczynia. Nawet minimalne pęknięcie czy też drobna ryska spowodują, że yerba mate będzie wyciekać. Wtedy dobrym sposobem będzie zaklejenie wycieku przy pomocy kleju do środków spożywczych, który czasem ratuje sprawę. Tykwę należy teraz odstawić na 12-24 godzin aż do całkowitego wyschnięcia. W pierwszych miesiącach użytkowania dobrze jest czasami natrzeć oliwą zewnętrzne ścianki tykwy. Po wypiciu pierwszej yerba mate należy wyrzucić zawartość tykwy i przepłukać naczynie, a potem je dokładnie wysuszyć, aby nie pozostawało stale wilgotne. Po pewnym czasie picia yerby tykwa stanie się w środku zielona i jest to naturalne zjawisko. Zaparzanie przez dłuższy czas ziołowych lub aromatyzowanych yerba mate jednego rodzaju np. smakowych mate green może spowodować nasycenie ścianek tykwy ich aromatem, który przeniknie do naparu po zaparzeniu tradycyjnej yerba mate bez dodatków. Pojemność tykw znacznie rożni się między sobą, argentyńskie mają się w granicach 200 - 400 ml, brazylijskie dochodzą do 600 ml. Wiele tykw ozdobionych jest wirolą, czyli specjalnym metalowym kołnierzem chroniącym nasze usta przed nierównymi brzegami otworku, a sama tykwę przed wyszczerbieniem.

Przy zalewaniu yerba mate ważne jest, aby woda nie dostała się pod kołnierz, ponieważ pomimo bardzo dokładnego suszenia matero może zacząć pleśnieć od tego miejsca. Krople naparu pojawiające się na naczyniu podczas picia mate są normalnym zjawiskiem i występują najczęściej w początkowym okresie użytkowania. Jest to spowodowane porowatą strukturą owocu tykwy.

 

Porongo

 

   Porongo wykonane jest z górnej części owocu tykwy. Plantatorzy w północnej Argentynie, którym zleca się uprawę tykw na porongo pozwalają owocom urosnąć do dość sporych rozmiarów. Tykwy na porongo osiągają niejednokrotnie nawet 40 cm długości. Naczynia tego typu spotkamy ozdobione materiałami, rzeźbieniami, mogą być obszyte skórą lub masą plastyczną. Niejednokrotnie matera te maja piękne wirole ze srebra i alpaki. Wśród tych naczyń znajdziemy tykwy ze zdobieniami wykonanymi z gliny i ceramiki. Naczynia typu porongo używa się głównie na terenie Brazylii i Urugwaju, gdzie popularne są bardo drobno cięte yerba mate jak Canarias, czy Sara lub yerba mate w postaci Chimarrao, czyli pyłu przypominającego mąkę z dużymi gałązkami. Ostatnio pojawiła się w Brazylii moda na matera wykonane z plastiku przypominające kształtem porongo. Jednak nie polecamy stosowania tego rodzaju „tykiew”.

   Ścianki naczynia porongo są grube i maja nawet do 1 cm grubości, najczęściej posiadają metalowy stojak w który są wstawiane, ale zdarzają się tykwy z naturalnie spłaszczoną częścią owocu, przypominające duże kielichy. Porongo nie wymaga wykonania pełnego curado tak jak zwykła, cienkościenna tykwa. Przy korzystaniu z naczyń tego typu jest ważne, by woda nie dostawała się pod wirolę, ponieważ skóra otaczająca matero będzie się marszczyć. Aby uniknąć pleśnienia naczynia należy je przed pierwszym użyciem wyparzyć, a potem dokładnie wysuszyć. Od czasu do czasu należy je wyparzać wodą z łyżeczką sody kuchennej. Nie powinno się zostawiać w tykwie fusów z suszu mate green.

   Porongo są wiele bardziej odporne na pękanie niż zwykłe tykwy. Przygotowanie tykwy porongo do pierwszego użycia wygląda podobnie jak w przypadku calabasy - nie ma jednak konieczności wyskrobywania pozostałego miąższu, bowiem jest on usuwany ręcznie przez plantatora. Nie ma też potrzeby nacierania ścianek tykwy oliwą.

 

Algarrobo, Drewno Cytrynowe, Lapacho i Palo de Rosa

 

   Matera wykonane z drewna Algarrobo są bardzo podobne do pachnących i poszukiwanych w Europie mater z palo santo, ale po prostu nie pachną. Drewno cytrynowe to bardzo jasne drewno przypominające kolorem sosnę, a naczynia z niego najczęściej okute jest aluminium. Oba te rodzaje mater są dużo tańsze i częściej spotykane niż palo santo, które w Paragwaju jest pod specjalnym nadzorem i czasem eksport tych naczyń jest po prostu zabroniony. Tego typu matera są polecane są do tradycyjnych yerba mate elaborada, łatwo przechodzą ich smakiem. Co jest ich walorem? A to że łatwo zmieniają kolor, a esencja mate powoduje, że ich środki stają się po pewnym czasie użytkowania zielone i pachną yerba mate. Zielone plamy od naparu yerby są dobrym znakiem i świadczą, że matero nam szybko nie pęknie. Drewno absorbuje napar, a przy suszeniu wychodzi on z porów drewna. By zapobiec pleśnieniu tego matera należy je opróżniać bezpośrednio po wypiciu yerby i przepłukiwać gorącą wodą. Od czasu do czasu można delikatnie przetrzeć je oliwą w środku, ale należy pamiętać o tym żeby oliwa nie ściekała po ściankach. Podczas opłukiwania matera przed użyciem dobrze jest oblać również metalowe okucie. Metal pod wpływem gorącej wody łatwiej będzie się rozprężał i nie będzie pękał podczas pęcznienia drewna.

 

Naczynia z bambusa – Caa

 

   Te wytrzymałe naczynia spotykamy najczęściej w północnej Argentynie i Paragwaju. Są trwałe, łatwo nie pękają i mają dość dużą pojemność sięgającą nawet do 400 ml. Nie wymagają żadnego przygotowania, bo bambus nie chłonie wody. Najczęściej stosuje się je do picia yerba mate na zimno, czyli terere. Zdobione indiańskimi motywami, czasem okute wirolą potrafią osiągać znaczne ceny ze względu na ich kunsztowne wykonanie.

 

Naczynia z Palo Santo

 

   Do wyrobu tego typu mater nazywanych też „Świętym Drzewem” wykorzystywane są pnie gwajakowca lekarskiego lub drewno drzewa Burserea graveolens, rosnącego w dżungli amazońskiej. Tradycyjnie było ono wykorzystywane przez szamanów i znachorów. Ze względu na duże zapotrzebowanie przemysłu drewno palo santo okresowo bywa pod ochroną. Kiedy przygotowujemy w tych naczyniach yerba mate, drewno w połączeniu z wywarem wydziela olejek eteryczny – gwajakol, który delikatnie zmienia smak naparu.

   Gwajakol jest substancją antyseptyczną znajdującą się w żywicy gwajakowca. Aby naczynie nie pękało, należy je przed użyciem przepłukać ciepłą wodą i pozostawić do wstępnego nasiąknięcia. Kolejnym krokiem będzie nasmarowanie środka naczynia masłem lub oliwą i pozostawienie go w ten sposób na dobę. Na koniec przepłukujemy matero gorąca wodą spłukując resztki oliwy lub masła. Do przygotowywania ciepłej yerba mate najlepiej jest używać matera okutego w całości metalem. Okute palo santo rzadziej pęka, a nawet jeśli pojawią się pęknięcia to dalej można je używać.

   Zabieg curado wspomaga wydzielanie żywicy z drewna. Nie należy zbytnio przesuszać tego typu naczyń - prawie cały czas powinno być wilgotne lub dobrze natłuszczone. Jeśli mate jest pita codziennie to dobrze jest, aby zostawić susz w naczyniu i opróżnić je dopiero przed następnym użyciem. Takie postępowanie pozwoli utrzymać matero w ciągłej wilgoci, a obecność gwajakolu sprawi, że nie będzie ono pleśniało. Przed dłuższą przerwą w korzystaniu z palo santo należy przepłukać naczynie gorącą wodą i nasmarować w środku oliwą. Tak zaimpregnowane matero można zostawić na wiele miesięcy i nie będzie ono pleśniało ani pękało. Po dłuższej przerwie dobrze jest ponownie przepłukać naczynie gorącą wodą aby pozbyć się resztek oliwy, która się nie wchłonęła. Z czasem w środku może pojawiać się żywo zielona żywica. Jest to bardzo dobry znak - drewno samo się konserwuje i naprawia. Przy nadmiernym wysuszeniu nie będzie ono miało takiej możliwości. Matera z tego drewna najczęściej są okute metalem lub obszyte skórą. Czasem można spotkać palo santo bez dodatkowej osłony. Palo santo o pojemności od 100 ml do 200 ml to standard, a naczynia o większej pojemności są rzadkością lub po prostu są podróbkami z Algarrobo.

   Wśród naczyń tego typu można wyodrębnić naczynia nazywane pampeano. W naczyniu typu pampeano wodę wlewamy do specjalnej rynny umiejscowionej na górnej krawędzi matera. Rynienka posiada otworki, wydrążone w ściankach naczynia. Woda przelatuje przez nie i spływa po ściankach naczynia. Argentyńczycy używają pampeano by więcej razy zalewać susz, ponieważ  tym sposobem susz równomiernie naciąga podczas kolejnych zalań. W pampeano prostsze jest przygotowanie naparu, ponieważ nie ma potrzeby potrząsania naczyniem i układania suszu po jednej ze stron matera.

Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką dotyczącą cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.
Zamknij